Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof?

Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en over de methode die zijn naam draagt.

Als Wim Hof Method-instructeur kan en wil ik daar niet zomaar omheen.

De Wim Hof Methode heeft mij veel gebracht en vormt nog steeds een belangrijke basis voor de manier waarop ik met ademhaling en koude werk. Tegelijkertijd betekent dat niet dat ik alles wat Wim Hof zegt of doet automatisch hoef te verdedigen.

Integendeel.

Ik vind het belangrijk om kritisch te blijven kijken naar een methode waarmee ik zelf werk. Naar wat wetenschappelijk onderbouwd is, naar wat we nog niet weten, naar veiligheid en ook naar kritiek wanneer die terecht is.

Daarbij is het volgens mij belangrijk om een onderscheid te maken tussen Wim Hof als persoon, de Wim Hof Methode en de manier waarop individuele instructeurs vandaag met die methode werken.

Die drie zijn met elkaar verbonden, maar ze zijn niet hetzelfde.

Met deze blog wil ik daarom niet bewijzen dat voor- of tegenstanders gelijk hebben. Ik wil vooral kijken naar wat er precies speelt, welke kritiek er bestaat en wat dat betekent voor de manier waarop ik zelf vandaag naar de Wim Hof Methode kijk.

Je kunt veel waarde uit een methode halen en tegelijkertijd kritisch blijven kijken naar de persoon die aan de basis ervan staat.

Wie is Wim Hof?

Wim Hof is een Nederlandse avonturier en de grondlegger van de Wim Hof Methode. Hij werd wereldwijd bekend als The Iceman door zijn uitzonderlijke prestaties in extreme koude.

Zo zwom hij onder ijs, liep hij marathons in zeer koude omstandigheden en beklom hij bergen terwijl hij slechts beperkt gekleed was. Met die prestaties wilde hij vooral laten zien dat het menselijk lichaam volgens hem tot veel meer in staat is dan we vaak denken.

Vanuit zijn ervaringen ontwikkelde hij de Wim Hof Methode, die bestaat uit drie belangrijke pijlers: ademhaling, koude training en mindset.

Wat begon met Wim Hof zelf groeide uit tot een internationale methode met opleidingen, workshops en instructeurs over de hele wereld. Tegelijkertijd trok zijn groeiende bekendheid ook de aandacht van wetenschappers, journalisten en critici.

En daarmee werd niet alleen de methode onderwerp van onderzoek en discussie, maar ook Wim Hof zelf.

Zijn opvallende prestaties en charismatische persoonlijkheid maakten hem al snel interessant voor de media. Interviews, documentaires, televisieoptredens en sociale media zorgden ervoor dat Wim Hof uitgroeide van een Nederlandse ‘Iceman’ tot een wereldwijd bekend gezicht binnen koude training en ademwerk.

Met die bekendheid groeide ook de Wim Hof Methode. Steeds meer mensen begonnen koud te douchen, ademhalingsoefeningen te doen en ijsbaden te nemen.

Maar hoe groter de bekendheid werd, hoe kritischer er ook naar zowel de methode als de man erachter werd gekeken.

 

Wim Hof als persoon en de Wim Hof Methode zijn niet hetzelfde

Wanneer een methode de naam van één persoon draagt, is het bijna onvermijdelijk dat de persoon en de methode met elkaar verweven raken.

Bij Wim Hof is dat misschien nog sterker. Zijn persoonlijkheid, levensverhaal en uitzonderlijke prestaties hebben een belangrijke rol gespeeld in de bekendheid van de Wim Hof Methode. Voor veel mensen ís Wim Hof zelfs het gezicht van de methode.

Toch is het belangrijk om een onderscheid te maken.

De Wim Hof Methode bestaat uit technieken rond ademhaling, koude training en mindset. Of die technieken werken, welke effecten ze hebben en hoe veilig ze zijn, kunnen we onderzoeken en beoordelen los van onze mening over Wim Hof als persoon.

Een ijsbad verandert fysiologisch niet omdat je anders over Wim Hof bent gaan denken. En de resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar de Wim Hof Methode en tegelijk ademhaling of koude veranderen evenmin door positieve of negatieve berichtgeving over hem.

Maar de persoon doet er wel toe

Dat betekent niet dat we zijn persoonlijke gedrag daarom volledig naast ons neer kunnen leggen.

Wanneer iemand zijn naam, levensverhaal en persoonlijkheid zo sterk aan een methode heeft verbonden, heeft kritiek op die persoon onvermijdelijk ook gevolgen voor de organisatie en de gemeenschap die rond die methode zijn ontstaan.

Ernstige beschuldigingen of kritiek verdienen daarom op zichzelf aandacht en mogen niet worden weggewuifd met het argument dat de methode toch werkt.

Maar het omgekeerde geldt net zo goed.

Kritiek op Wim Hof als persoon bewijst niet automatisch dat gecontroleerde koude blootstelling of ademhalingsoefeningen geen waarde hebben. Daarvoor moeten we kijken naar veiligheid, onderzoek en de praktijk zelf.

Voor mij kunnen die twee gedachten dus naast elkaar bestaan:

De negatieve berichtgeving rond Wim Hof

De kritiek op Wim Hof gaat de laatste jaren verder dan discussies over koude training of wetenschappelijke claims. In 2024 publiceerde de Volkskrant een uitgebreid artikel waarin zijn voormalige partner en familieleden hem beschuldigden van jarenlang psychologisch en fysiek geweld binnen het gezin. De krant baseerde zich volgens latere berichtgeving onder meer op interviews, politiegegevens, medische stukken, gerechtelijke informatie en een rapport van de Raad voor de Kinderbescherming. Hof heeft een groot deel van die beschuldigingen steeds ontkend en stelde dat de berichtgeving een eenzijdig en onjuist beeld gaf.

Er zijn daarnaast ook enkele zaken die wel juridisch of officieel zijn vastgelegd. Zo werd Hof in 2012 door een Amsterdamse politierechter veroordeeld tot een taakstraf van 40 uur en een geldboete van €350 wegens een incident met de toen 18-jarige zoon van zijn partner. Hof en zijn familie hebben die gebeurtenis later anders gekaderd en spreken over een worsteling waarbij volgens hen geen sprake was van het bredere patroon dat in de media wordt geschetst.

In 2015 adviseerde de Raad voor de Kinderbescherming dat Hof geen contact meer zou hebben met zijn zoon uit die relatie. Daarnaast bood het Openbaar Ministerie in april 2025 excuses aan Hofs voormalige partner aan omdat een aangifte van geestelijk en lichamelijk geweld uit 2010 destijds nooit was onderzocht. Het OM kon jaren later niet meer achterhalen waarom dat onderzoek was uitgebleven.

 

Hof ontkent een groot deel van de beschuldigingen

Wim Hof en zijn familie hebben zich sterk tegen de berichtgeving verzet. Zij stellen dat de Volkskrant onvoldoende rekening heeft gehouden met hun kant van het verhaal en dat bepaalde bronnen onbetrouwbaar zouden zijn. Hof erkende dat het om een moeilijke en ongezonde periode in zijn leven ging, maar zei zich niet te herkennen in het beeld van structureel huiselijk geweld dat in de media werd geschetst.

Hof en zijn vier oudste kinderen stapten daarom naar de rechter en eisten onder meer rectificatie van het artikel.

In juli 2025 wees de rechtbank in Amsterdam die eis af. De Volkskrant hoefde het artikel niet te rectificeren. Hof en zijn familie kondigden vervolgens aan in hoger beroep te gaan. Belangrijk daarbij: zo’n uitspraak betekent niet automatisch dat iedere afzonderlijke beschuldiging juridisch bewezen is. De rechter beoordeelde in deze zaak vooral of de Volkskrant voldoende grond had voor publicatie en of rectificatie gerechtvaardigd was.

 

Ook de veiligheid van de methode kwam onder vuur te liggen

Een ander deel van de kritiek gaat niet over Hofs privéleven, maar over de veiligheidscommunicatie rond de Wim Hof Methode.

Er zijn meerdere verdrinkingen gemeld waarbij nabestaanden vermoeden dat ademhalingsoefeningen geïnspireerd door de methode een rol hebben gespeeld. De kern van het risico is bekend: de ademhalingstechniek kan leiden tot bewustzijnsverlies. Wanneer dat in of vlak bij water gebeurt, kan dat fataal zijn. Nabestaanden hebben in sommige gevallen gesteld dat de waarschuwingen hierover vroeger onvoldoende duidelijk waren. De organisatie achter de Wim Hof Methode zegt dat zij juist nadrukkelijk waarschuwt om de ademhalingsoefeningen nooit in water, onder de douche of in andere situaties uit te voeren waarin bewustzijnsverlies gevaarlijk is.

In de Verenigde Staten werd Wim Hof en zijn bedrijf aansprakelijk gesteld na de verdrinkingsdood van een 17-jarig meisje. Die civiele zaak werd in 2024 afgewezen omdat onvoldoende bewezen kon worden dat zij op het moment van haar overlijden de Wim Hof-ademhaling toepaste en dat die de verdrinking veroorzaakte.

 

Kritiek op gezondheidsclaims

Daarnaast bestaat er inhoudelijke kritiek op sommige gezondheidsclaims die door of rond Wim Hof zijn gedaan.

Een systematische review uit 2024 concludeerde dat onderzoek naar de Wim Hof Methode interessante en veelbelovende resultaten laat zien, vooral rond stress- en ontstekingsreacties, maar dat het aantal studies klein is en methodologische beperkingen groot zijn. Dat betekent dat brede uitspraken over de behandeling of preventie van allerlei aandoeningen veel verder gaan dan wat het huidige onderzoek kan aantonen.

Dat onderscheid vind ik belangrijk.

Kritiek op Wim Hof bestaat dus uit verschillende dingen die we niet op één hoop moeten gooien: persoonlijke beschuldigingen, juridisch vastgestelde gebeurtenissen, vragen over veiligheidscommunicatie en kritiek op wetenschappelijke gezondheidsclaims.

En precies daarom vind ik het te gemakkelijk om te zeggen dat “alles wat over Wim Hof geschreven wordt onzin is”, maar net zo gemakkelijk om uit negatieve berichtgeving te concluderen dat daarmee ook de volledige methode waardeloos is geworden.

Dat zijn twee verschillende discussies.

Is de Wim Hof Methode gevaarlijk?

De Wim Hof Methode bestaat uit drie belangrijke onderdelen: ademhaling, koude training en mindset. Zowel ademhaling als koude kunnen een sterke lichamelijke reactie veroorzaken.

Dat betekent niet dat de methode per definitie gevaarlijk is. Maar het betekent evenmin dat er geen risico’s aan verbonden zijn.

En precies daarom zijn veiligheid, een goede opbouw en het respecteren van contra-indicaties zo belangrijk.

 

Is de Wim Hof ademhaling gevaarlijk?

De ademhalingsoefening binnen de Wim Hof Methode bestaat uit een reeks diepe ademhalingen, gevolgd door een periode waarin de adem wordt vastgehouden.

Tijdens deze oefening kan de hoeveelheid CO₂ in het bloed sterk dalen. Daardoor kun je je licht in het hoofd voelen, tintelingen ervaren en in uitzonderlijke gevallen zelfs kort het bewustzijn verliezen.

Dat is ook de reden waarom binnen de Wim Hof Method Academy veel aandacht wordt besteed aan een aantal belangrijke veiligheidsregels.

Een eerste regel is eenvoudig: forceer nooit.

Het doel van de oefening is niet om je adem zo lang mogelijk vast te houden of persoonlijke records te verbreken. Zodra je lichaam duidelijk aangeeft dat het opnieuw wil ademen, adem je weer. Een langere retentie (dus de periode dat de adem wordt vastgehouden) is niet automatisch een betere oefening.

Ook de houding waarin je de oefening uitvoert is belangrijk. De ademhaling wordt zittend of, bij voorkeur, liggend op een veilige plek uitgevoerd. Zelf geef ik de voorkeur aan liggend, omdat je dan ook bij eventuele duizeligheid of kort bewustzijnsverlies niet kunt vallen.

En misschien wel de belangrijkste veiligheidsregel:

Doe de Wim Hof ademhaling nooit in of nabij water en nooit in een situatie waarin bewustzijnsverlies gevaarlijk kan zijn.

Dus niet tijdens het zwemmen, niet in een ijsbad, niet onder de douche en ook niet tijdens het autorijden of bedienen van machines.

De ademhaling en het ijsbad zijn binnen mijn workshops daarom twee strikt afzonderlijke oefeningen.

Eigenlijk komt een deel daarvan neer op gezond verstand. Je gaat ook geen intensieve ademhalingsoefening of yogasessie doen terwijl je een auto bestuurt. Zodra een oefening je aandacht, ademhaling of bewustzijn sterk kan beïnvloeden, kies je daar een veilige omgeving voor.

 

De risico’s mogen we tegelijkertijd niet minimaliseren

Dat deze veiligheidsregels bestaan, betekent niet dat we ongevallen simpelweg kunnen afdoen met: “dan hebben mensen de methode verkeerd uitgevoerd.”

Er zijn in de media verschillende ongevallen beschreven waarbij mensen verdronken nadat zij ademhalingstechnieken in of rond water zouden hebben toegepast. Niet in alle gevallen is vastgesteld wat er precies gebeurde of welke rol de Wim Hof Methode daarbij speelde.

Maar het onderliggende risico is reëel: wanneer je tijdens of na hyperventilatie je adem inhoudt, kan bewustzijnsverlies optreden. In water kan dat levensgevaarlijk zijn.

Daarom moeten beide boodschappen naast elkaar kunnen bestaan.

De Wim Hof ademhaling kan veilig worden beoefend wanneer de veiligheidsrichtlijnen worden gevolgd, maar die richtlijnen zijn geen vrijblijvende aanbevelingen. Ze zijn juist belangrijk vanwege de fysiologische effecten van de oefening.

 

En hoe zit het met het ijsbad?

Ook koude training vraagt om respect voor de grenzen van het lichaam.

Wanneer je in koud water stapt, ontstaat een sterke acute stressreactie. Je ademhaling kan plots versnellen, je hartslag en bloeddruk kunnen veranderen en de bloedvaten in je huid vernauwen.

Daarom bouw je koude training geleidelijk op.

Het doel is niet om zo lang mogelijk in het water te blijven of een bepaalde temperatuur te doorstaan. Langer en kouder is niet automatisch beter.

Zeker bij bepaalde medische aandoeningen kan koude blootstelling bovendien extra risico’s met zich meebrengen. Contra-indicaties moeten daarom serieus genomen worden en bij twijfel is overleg met een arts aangewezen.

 

Het is geen wedstrijd

Dit vind ik misschien wel een van de belangrijkste lessen binnen koude training.

Een ijsbad hoeft geen bewijs te zijn van hoeveel pijn je kunt verdragen.

Hetzelfde geldt voor de ademhaling. Zo lang mogelijk je adem vasthouden is niet het doel.

Wanneer koude en ademhaling veranderen in een wedstrijd tegen jezelf of anderen, verdwijnt juist een belangrijk deel van wat de oefeningen interessant maakt: leren waarnemen wat er in je lichaam gebeurt en daar bewust mee omgaan.

Dat is ook hoe ik er als instructeur naar kijk.

Veiligheid komt vóór prestatie. Ademhaling en koude worden van elkaar gescheiden. De koude wordt opgebouwd en niemand hoeft een grens te overschrijden om iets te bewijzen.

Aan de Wim Hof Methode zijn risico’s verbonden.

Maar risico en gevaar zijn niet hetzelfde.

Veel hangt af van hoe je ermee omgaat.

Voor mij blijft de belangrijkste veiligheidsregel verrassend eenvoudig: gebruik je gezond boerenverstand.

Wat zegt de wetenschap over de Wim Hof Methode?

De Wim Hof Methode heeft iets bereikt wat niet veel methodes uit de wereld van ademhaling en koude kunnen zeggen: ze heeft daadwerkelijk de aandacht van wetenschappers getrokken.

Een van de bekendste onderzoeken werd in 2014 gepubliceerd. Daarin werden mensen die getraind waren in onderdelen van de Wim Hof Methode blootgesteld aan een experimenteel toegediend bestanddeel van een bacterie, waardoor het lichaam tijdelijk een gecontroleerde ontstekingsreactie veroorzaakt.

De getrainde deelnemers bleken in staat om hun sympathische zenuwstelsel bewust sterk te activeren. Daarbij steeg onder andere adrenaline en produceerden zij meer van het ontstekingsremmende cytokine IL-10 en minder van verschillende pro-inflammatoire cytokinen. Ook rapporteerden zij minder griepachtige symptomen dan de controlegroep.

Dat resultaat was bijzonder, omdat lang werd aangenomen dat het autonome zenuwstelsel en de aangeboren immuunrespons nauwelijks bewust te beïnvloeden waren.

 

Interessante resultaten zijn nog geen bewijs voor alles

Sindsdien is er meer onderzoek gedaan naar onderdelen van de Wim Hof Methode, waaronder ademhaling, koude blootstelling en de invloed daarvan op stress- en ontstekingsreacties.

De resultaten zijn interessant, maar het onderzoek is nog relatief beperkt.

Een systematische review uit 2024 bekeek negen studies naar de Wim Hof Methode. De onderzoekers vonden veelbelovende effecten, vooral op ontstekingsreacties, maar wezen ook op belangrijke beperkingen. De studies waren vaak klein, verschilden sterk van elkaar en kenden een relatief groot risico op vertekening. De onderzoekers concludeerden daarom dat grotere en methodologisch sterkere studies nodig zijn voordat stevige conclusies kunnen worden getrokken.

Dat onderscheid vind ik belangrijk.

Een interessant resultaat uit een kleine gecontroleerde studie betekent niet automatisch dat iedere gezondheidsclaim rond de Wim Hof Methode daarmee bewezen is.

 

Wat kunnen we dan wél zeggen?

Er zijn aanwijzingen dat specifieke onderdelen van de methode invloed kunnen hebben op onder andere:

  • het autonome zenuwstelsel;
  • de acute stressrespons;
  • adrenaline en andere catecholamines;
  • bepaalde onderdelen van de ontstekingsreactie;
  • en hoe het lichaam reageert op koude.

wat hier belangrijk is:  Eén opvallend onderzoek opent vooral de deur naar meer onderzoek.

Vanuit mijn positie als instructeur vind ik dat misschien wel het interessantste. 

Tijdens opleidingen en updates krijgen we regelmatig nieuwe ontwikkelingen en onderzoeken rond ademhaling, koude en de Wim Hof Methode mee. Daardoor heb ik zelf het gevoel dat we op sommige gebieden nog maar aan het begin staan en dat er de komende jaren nog veel te ontdekken valt.

Tegelijkertijd moet ik daar eerlijk bij zeggen dat dit geen volledig objectief perspectief is. Die informatie krijg ik aangereikt vanuit de Wim Hof Method-organisatie, die er uiteraard zelf belang bij heeft dat verder onderzoek naar de methode plaatsvindt en positieve resultaten aandacht krijgen.

Daarom probeer ik enthousiasme en nieuwsgierigheid te combineren met een gezonde dosis voorzichtigheid. Nieuwe onderzoeksresultaten zijn interessant, soms zelfs verrassend, maar moeten uiteindelijk ook onafhankelijk worden onderzocht, herhaald en bevestigd.

Misschien blijkt in de toekomst dat bepaalde effecten groter zijn dan we vandaag kunnen aantonen. Misschien blijken andere claims juist kleiner of complexer te zijn dan we nu denken. Dat is nu eenmaal hoe wetenschap hoort te werken.

De wetenschap rond de Wim Hof Methode is interessant en op sommige vlakken bijzonder. Maar interessant bewijs is nog niet hetzelfde als bewezen gezondheidsclaims.

Wil je weten welke onderzoeken naar de methode zijn uitgevoerd en wat daar precies uit kwam? In onze blog over de wetenschap achter de Wim Hof Methode bekijken we de belangrijkste studies uitgebreider. 

Wat is er veranderd in hoe ik zelf naar de methode kijk?

De Wim Hof Methode is voor mij een belangrijke ingang geweest naar de wereld van ademhaling, koude en mindset. Ze heeft me niet alleen geleerd wat koude met ons lichaam kan doen, maar vooral hoeveel invloed we zelf kunnen hebben op hoe we met ongemak en stress omgaan.

Die basis is voor mij nog steeds waardevol.

Maar door de jaren heen is mijn kijk op de methode ook veranderd.

Door opleidingen, honderden deelnemers te begeleiden en me verder te verdiepen in ademhaling, het zenuwstelsel, hormese en de invloed van natuur ben ik koude training steeds minder als een doel op zich gaan zien.

Een ijsbad hoeft voor mij niet zo koud mogelijk te zijn.

Je hoeft er niet zo lang mogelijk in te blijven.

En een intense ervaring is niet automatisch een betere ervaring.

 

Van grenzen verleggen naar grenzen leren kennen

Binnen koude training ligt de nadruk gemakkelijk op doorzetten.

Nog tien seconden. Nog wat kouder. Niet opgeven.

Daar kan absoluut iets waardevols in zitten. Soms ontdekken we pas wat we aankunnen wanneer we iets doen waarvan we vooraf overtuigd waren dat we het niet konden.

Maar er bestaat ook een andere kant.

Soms zit groei niet in langer volhouden, maar juist in leren voelen wanneer iets genoeg is.

Daarom kijk ik tegenwoordig veel meer naar individuele verschillen. Dezelfde koudeprikkel kan voor de ene persoon relatief gemakkelijk zijn en voor iemand anders bijzonder intens. Wat iemand op dat moment ervaart, vind ik belangrijker dan het getal op een thermometer of stopwatch.

 

Koude is één van de middelen

Ook mijn blik is breder geworden dan alleen de drie klassieke pijlers van de Wim Hof Methode.

Ademhaling en koude kunnen krachtige prikkels zijn, maar herstel, natuur, beweging, rust en het leren reguleren van je zenuwstelsel zijn minstens zo interessant.

Soms kan een ijsbad precies de uitdaging zijn die iemand nodig heeft.

Op een ander moment kan een rustige wandeling door het bos waardevoller zijn.

Het hoeft niet altijd extremer.

Dat is misschien wel een van de grootste veranderingen in hoe ik vandaag naar de methode kijk: niet hoeveel prikkels kunnen we verdragen, maar welke prikkel hebben we op dit moment nodig?

 

Kritisch kijken zonder alles los te laten

Dat mijn visie door de jaren heen veranderd is, betekent niet dat ik afstand wil nemen van alles wat ik binnen de Wim Hof Methode geleerd heb.

Integendeel.

Ik zie nog steeds veel waarde in bewust ademen, gecontroleerde blootstelling aan koude en het onderzoeken van onze reactie op stress en ongemak.

Maar een opleiding volgen betekent voor mij niet dat je daarna moet stoppen met vragen stellen.

Nieuwe kennis ontstaat. Onderzoek ontwikkelt zich. Je doet zelf ervaring op. En soms blijkt dat iets genuanceerder ligt dan je aanvankelijk geleerd hebt.

Ik hoef niet alles wat Wim Hof zegt te geloven om waarde te zien in bewust ademen en gecontroleerde blootstelling aan koude.

Misschien is dat uiteindelijk ook persoonlijke ontwikkeling: niet krampachtig vasthouden aan wat je ooit geleerd hebt, maar behouden wat waardevol blijft en durven bijstellen wat niet meer past.

Wat betekent dit voor mijn workshops?

Die bredere kijk neem ik vandaag ook mee in mijn workshops.

De Wim Hof Methode vormt nog steeds een belangrijke basis in hoe ik met ademhaling, koude en mindset werk. Maar mijn doel is niet om deelnemers zo lang mogelijk in een ijsbad te krijgen of hen te laten bewijzen hoeveel ongemak ze kunnen verdragen.

 

Veiligheid staat altijd voorop.

Ademhalingsoefeningen en koude training worden daarom strikt van elkaar gescheiden. We doen geen ademretenties in het water en gebruiken de ademhalingstechniek niet in situaties waarin bewustzijnsverlies gevaarlijk kan zijn.

 

Niemand hoeft iets te bewijzen

Een ijsbad kan behoorlijk confronterend zijn. Alleen al aan de rand staan kan spanning oproepen.

Daar mag ruimte voor zijn.

Niemand wordt gedwongen om het water in te gaan en eenmaal in het ijsbad hoeft niemand een vooraf bepaalde tijd te halen. Twee minuten is niet automatisch beter dan één minuut. En kouder is niet automatisch effectiever.

Ik vind het veel interessanter dat iemand leert voelen:

Wat gebeurt er nu in mijn lichaam? Hoe reageer ik op deze stress? Kan ik mijn ademhaling weer rustig krijgen? En waar ligt vandaag mijn grens?

Soms betekent dat iets langer blijven.

Soms betekent het juist uit het water stappen.

Beide kunnen een goede keuze zijn.

Geen spectaculaire claims nodig

Ook in de theorie probeer ik steeds duidelijker onderscheid te maken tussen wat onderzoek daadwerkelijk laat zien en wat we daar vervolgens van maken.

Koude en ademhaling hebben aantoonbare effecten op ons lichaam. Daar hoeven we geen spectaculaire percentages of grote gezondheidsbeloftes bovenop te leggen om ze interessant te maken.

Als de wetenschap iets nog niet weet, mag het antwoord wat mij betreft ook gewoon zijn:

Dat weten we nog niet.

 

De methode als basis, niet als eindpunt

Mijn opleiding binnen de Wim Hof Methode heeft me enorm veel geleerd en vormt nog altijd een belangrijk fundament van mijn werk.

Maar ondertussen kijk ik breder.

Naar het zenuwstelsel en herstel. Naar hormese en natuurlijke prikkels. Naar de invloed van natuur. Naar individuele verschillen. En vooral naar wat iemand op dat moment nodig heeft.

Daarom gaat een workshop voor mij uiteindelijk niet alleen over een ademhalingsoefening of een ijsbad.

Het gaat over ervaren wat er gebeurt wanneer je uit je vertrouwde omgeving stapt, leren luisteren naar je lichaam en ontdekken dat je soms meer mogelijkheden hebt dan je vooraf dacht.

De methode geeft ons technieken. 

Wat je ermee leert over jezelf, vind ik uiteindelijk veel interessanter.

Kritiek hoeft niet het einde van een methode te betekenen

Kritisch kijken naar Wim Hof betekent voor mij niet dat alles wat ik door de Wim Hof Methode heb geleerd plots waardeloos wordt.

De ademhaling, koude training en de ervaringen die ik daarmee heb opgedaan en met anderen heb mogen delen, blijven waardevol.

Maar het tegenovergestelde geldt net zo goed.

Omdat ik positieve ervaringen heb met de methode, hoef ik kritiek op Wim Hof of op bepaalde aspecten van de Wim Hof Methode niet naast me neer te leggen. Ook moeilijke of ongemakkelijke vragen mogen gesteld worden.

Misschien ontstaat het probleem juist wanneer we een methode zo sterk omarmen dat kritiek erop bijna voelt als kritiek op onszelf.

Dan wordt iets wat ooit bedoeld was om ons te laten groeien plots iets wat we moeten verdedigen.

 

Een methode hoeft geen geloof te worden

Voor mij hoeft dat niet.

Ik kan erkennen wat de Wim Hof Methode mij heeft gebracht en tegelijkertijd kritisch kijken naar wat beter, veiliger of genuanceerder kan.

Nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen ervoor zorgen dat we bepaalde uitspraken moeten bijstellen. Ervaringen uit de praktijk kunnen onze manier van werken veranderen. En kritiek op de persoon achter een methode mag bestaan zonder dat we onmiddellijk alles hoeven af te wijzen of goed te praten.

Die ruimte vind ik juist waardevol.

Een methode hoeft geen geloofssysteem te worden. 

Je mag behouden wat waardevol blijkt, bijstellen wat beter kan en loslaten wat niet langer klopt.

Dat is uiteindelijk ook hoe ik vandaag naar de Wim Hof Methode kijk.

Ik sta er volledig achter, omdat ik weet wat het mij heeft gebracht, en nog steeds brengt. Niet als iets wat ik moet verdedigen voor de buitenwereld. Ook niet als iets waarvan ik afstand moet nemen.

Maar als een belangrijke basis van waaruit ik ben blijven leren, onderzoeken en mijn eigen weg ben gaan volgen.

De beste manier om te ontdekken wat de Wim Hof Methode voor jou kan betekenen, is niet om alles erover te geloven.

Ook niet wat ik erover schrijf.

Ervaar het zelf, op een veilige en begeleide manier, en kijk wat het jou brengt.

Ervaren in plaats van geloven

Je kunt veel lezen over Wim Hof.

Over zijn prestaties, de wetenschap achter de methode, de kritiek en de negatieve berichtgeving.

En ik vind het belangrijk dat die verschillende kanten besproken worden.

Maar uiteindelijk vertelt geen enkel artikel je precies wat de methode voor jou kan betekenen.

Je kunt honderd keer lezen hoe een ademhalingsoefening voelt. Je kunt video’s bekijken van mensen die in een ijsbad stappen. Je kunt onderzoeken lezen over stresshormonen, het autonome zenuwstelsel en ontstekingsreacties.

Maar dat blijft iets anders dan het zelf ervaren.

Bewust ademen.

De kou voelen.

Merken hoe sterk je lichaam reageert.

En ontdekken wat er gebeurt wanneer je niet onmiddellijk tegen die reactie begint te vechten.

Tijdens mijn Wim Hof Methode workshop onderzoeken we wat ademhaling, mindset en koude met je doen. Veilig opgebouwd, zonder prestatiedrang en met aandacht voor jouw eigen ervaring.

→ Bekijk de Wim Hof Methode workshop

 

 

 

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel.

Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid.

Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren. Tijdens blootstelling aan koude gebeurt er van alles in je zenuwstelsel. Je lichaam reageert onmiddellijk op de plotselinge temperatuurdaling en daarbij spelen verschillende hormonen en neurotransmitters een rol, waaronder adrenaline, noradrenaline en dopamine.

Over die stoffen worden binnen de wereld van koude training alleen behoorlijk spectaculaire uitspraken gedaan.

Een ijsbad verhoogt je dopamine met 250%.

Je noradrenaline stijgt met meer dan 500%.

Een ijsbad geeft je gelukshormonen een enorme boost.

Dat klinkt indrukwekkend. Maar wat betekenen zulke cijfers eigenlijk? Waar komen ze vandaan? En mag je resultaten uit onderzoek naar langdurige blootstelling aan koude zomaar vertalen naar een ijsbad van enkele minuten?

Daar wordt het een stuk interessanter.

In deze blog kijken we daarom naar wat er werkelijk in je lichaam gebeurt tijdens koude blootstelling. Waarom ontstaat er eerst een sterke stressreactie? Welke rol spelen adrenaline en noradrenaline? Wat gebeurt er met dopamine? En kunnen we eigenlijk wel spreken over ‘gelukshormonen’?

Want een ijsbad doet absoluut iets met je lichaam.

Maar de werkelijkheid is, zoals zo vaak, interessanter dan de spectaculaire percentages die op sociale media rondgaan.

Wat doet een ijsbad met je lichaam?

Wanneer je in een ijsbad stapt, registreert je lichaam vrijwel onmiddellijk de sterke temperatuurdaling. Koudereceptoren in de huid sturen signalen naar de hersenen en je sympathische zenuwstelsel wordt geactiveerd.

Je lichaam komt daardoor in een acute stressreactie terecht: de bekende vecht-, vlucht- of bevriesreactie.

Je ademhaling versnelt, je hartslag kan stijgen en de bloedvaten in je huid en ledematen vernauwen. Door die vasoconstrictie probeert je lichaam warmteverlies te beperken en de temperatuur rond je vitale organen zo goed mogelijk te behouden.

Tegelijkertijd komen verschillende signaalstoffen vrij die je lichaam helpen om met deze plotselinge uitdaging om te gaan. Vooral adrenaline en noradrenaline spelen daarbij een belangrijke rol.

Een ijsbad is in eerste instantie geen ontspanningsprikkel.

Het is een acute stressprikkel waarop je lichaam onmiddellijk reageert.

En precies dat maakt koude training zo interessant.

Het doel is namelijk niet om die eerste stressreactie volledig te voorkomen. Je leert juist om binnen die stressreactie opnieuw rust te vinden, onder andere door je ademhaling te vertragen en niet tegen de kou te vechten.

Wil je uitgebreider weten wat koude doet met je bloedvaten, ademhaling, bruin vet en lichaamstemperatuur? Lees dan onze uitgebreide gids over het ijsbad.

Welke stresshormonen komen vrij tijdens een ijsbad?

Een ijsbad is een krachtige prikkel voor het sympathische zenuwstelsel. Je lichaam registreert de kou als een acute uitdaging en maakt stoffen vrij die je helpen om daar onmiddellijk op te reageren.

Daarbij spelen onder andere adrenaline en noradrenaline een belangrijke rol. Ook cortisol, een ander hormoon dat betrokken is bij onze stressrespons, kan door koude blootstelling beïnvloed worden.

Dat klinkt misschien vreemd. We horen immers voortdurend dat stresshormonen slecht voor ons zijn.

Maar stresshormonen zijn op zichzelf niet slecht. We hebben ze nodig.

Ze helpen ons om snel te reageren op een uitdaging, maken energie beschikbaar en verhogen tijdelijk onze alertheid. Het wordt vooral problematisch wanneer ons stresssysteem langdurig geactiveerd blijft en onvoldoende ruimte krijgt om te herstellen.

Een korte stijging tijdens een ijsbad is daarom iets heel anders dan chronisch verhoogde stress.

Adrenaline: je lichaam gaat onmiddellijk in actie

Adrenaline kennen we vooral van spannende of bedreigende situaties.

Wanneer je plots in koud water stapt, activeert je sympathische zenuwstelsel. Adrenaline helpt je lichaam om zich snel klaar te maken voor actie.

Je hart gaat harder werken, energie wordt beschikbaar gemaakt en je wordt alerter.

Dat is ook een van de redenen waarom de eerste seconden van een ijsbad zo intens kunnen aanvoelen. Je lichaam krijgt geen rustige uitnodiging om zich eens aan te passen. Het krijgt plots een stevige koudeprikkel en reageert daar onmiddellijk op.

Die eerste reactie hoef je tijdens koude training ook niet volledig te onderdrukken.

De interessante training begint juist nadat die reactie is ontstaan: kun je binnen die lichamelijke stress opnieuw rust vinden?

Waarom krijgt noradrenaline zoveel aandacht? 

Noradrenaline is bijzonder interessant wanneer we naar koude blootstelling kijken.

De stof heeft meerdere functies. Noradrenaline werkt als neurotransmitter in het zenuwstelsel, maar kan ook als hormoon in de bloedbaan terechtkomen.

Noradrenaline speelt onder andere een rol bij:

  • alertheid en aandacht;

  • de reactie van het lichaam op stress;

  • regulatie van de bloeddruk;

  • het vernauwen van bloedvaten;

  • en daarmee ook de reactie van het lichaam op koude.

Wanneer je lichaam wordt blootgesteld aan kou, stijgt de activiteit van het sympathische zenuwstelsel en kan ook de hoeveelheid noradrenaline sterk toenemen.

Dat helpt verklaren waarom veel mensen tijdens en na koude blootstelling een gevoel van scherpte, focus en alertheid ervaren.

Adrenaline en noradrenaline zijn niet hetzelfde

De namen lijken op elkaar en beide stoffen zijn nauw betrokken bij onze stressrespons, maar hun werking is niet helemaal hetzelfde.

Adrenaline wordt voornamelijk als hormoon vanuit de bijnieren aan het bloed afgegeven en veroorzaakt een brede reactie in het lichaam.

Noradrenaline werkt daarnaast heel belangrijk als neurotransmitter binnen het zenuwstelsel en speelt een grotere rol bij onder andere aandacht, alertheid en de regulatie van bloedvaten.

Ze werken dus nauw samen tijdens een stressreactie, maar vervullen niet exact dezelfde functie.

En hoe zit het met die stijging van 530%?

Misschien heb je weleens gelezen dat koude blootstelling de hoeveelheid noradrenaline met maar liefst 530% kan verhogen.

Dat getal duikt vaak op in artikelen over koude training en ijsbaden.

Maar hier is enige voorzichtigheid nodig.

Hoe sterk noradrenaline stijgt, hangt onder andere af van de temperatuur, de duur en de vorm van koude blootstelling. Een resultaat uit één specifiek onderzoek betekent daarom niet automatisch dat jouw noradrenaline na twee minuten in een ijsbad met 530% stijgt.

Verderop bekijken we daarom waar zulke spectaculaire percentages vandaan komen en wat het onderzoek daadwerkelijk laat zien.

Een tijdelijke stijging van stresshormonen tijdens koude blootstelling is iets heel anders dan een stresssysteem dat voortdurend actief blijft.

Dopamine en het ijsbad

Dopamine wordt vaak het gelukshormoon genoemd.

Dat klinkt lekker eenvoudig, maar het klopt niet helemaal.

Dopamine is vooral een neurotransmitter: een chemische boodschapper waarmee zenuwcellen met elkaar communiceren. De stof speelt een belangrijke rol bij onder andere motivatie, beloning, leren, aandacht en beweging.

Dopamine helpt ons bijvoorbeeld om gedrag te herhalen waarvan ons brein verwacht dat het iets waardevols oplevert. Het speelt daardoor een belangrijke rol bij motivatie en het nastreven van doelen.

Dat is iets anders dan simpelweg: meer dopamine = meer geluk.

 

Verhoogt een ijsbad je dopamine?

Koude blootstelling kan de hoeveelheid dopamine beïnvloeden.

En hier komen we bij een van de bekendste claims uit de wereld van koude training:

Een ijsbad verhoogt je dopamine met 250%.

Dat cijfer is niet uit de lucht gegrepen. Maar er ontbreekt meestal een behoorlijk belangrijk stukje context.

In een studie uit 2000 onderzochten wetenschappers hoe het menselijk lichaam reageert op onderdompeling in water van verschillende temperaturen. Bij blootstelling aan water van 14 °C steeg de concentratie dopamine in het bloed met ongeveer 250%. Noradrenaline steeg zelfs met ongeveer 530%.

Indrukwekkende cijfers.

Alleen zaten de proefpersonen een uur lang tot aan de nek in water van 14 °C. Dat is iets totaal anders dan het ijsbad van enkele minuten dat we tijdens koude training doorgaans gebruiken.

Daarom kun je uit deze studie niet concluderen dat twee of drie minuten in een ijsbad je dopamine automatisch met 250% verhoogt.

Dopamine in je bloed is niet hetzelfde als dopamine in je hersenen

Er is nog een belangrijke nuance.

In het onderzoek werd plasma-dopamine gemeten: dopamine aanwezig in het bloed.

Wanneer we praten over motivatie, beloning en stemming, zijn we vooral geïnteresseerd in dopamine als neurotransmitter in de hersenen. Een stijging van dopamine in het bloed betekent niet automatisch dat dopamine in de hersenen in dezelfde verhouding stijgt.

Ook daarom moeten we voorzichtig zijn met spectaculaire uitspraken als:

“Een ijsbad geeft je brein een dopamineboost van 250%.”

Dat is niet wat dit onderzoek heeft aangetoond.

 

Maar er gebeurt wel degelijk iets

Dat maakt het onderzoek niet minder interessant.

Het laat zien dat voldoende sterke koude blootstelling een duidelijke invloed kan hebben op het sympathische zenuwstelsel en op stoffen zoals dopamine en noradrenaline.

Hoe groot die reactie bij een kort ijsbad precies is, hangt waarschijnlijk af van verschillende factoren, waaronder watertemperatuur, duur van de blootstelling en individuele reactie op koude.

De bekende stijging van 250% dopamine is dus echt gemeten. Maar niet tijdens een ijsbad van twee minuten, en niet rechtstreeks in de hersenen.

Waarom voel je je na een ijsbad zo goed?

Het is een van de meest gehoorde reacties na een ijsbad:

“Ik voel me zó goed.”

Mensen beschrijven het als energie, helderheid, focus of juist een opvallende rust. Soms verschijnt er spontaan een brede glimlach zodra iemand uit het water stapt.

Het is verleidelijk om dat gevoel volledig toe te schrijven aan dopamine.

Maar waarschijnlijk is het verhaal een stuk breder.

 

Je lichaam staat op scherp

Tijdens de koude blootstelling wordt je sympathische zenuwstelsel sterk geactiveerd. Stoffen zoals noradrenaline spelen daarbij een rol en verhogen onder andere je alertheid en aandacht.

Ook dopamine kan tijdens voldoende sterke koude blootstelling stijgen, zoals we hierboven zagen.

Dat kan mee verklaren waarom je je na koude vaak wakker, scherp en energiek voelt.

Maar dat is slechts een deel van het verhaal.

 

Van stress naar rust

Een ijsbad begint meestal niet ontspannen.

Je lichaam reageert op de kou, je ademhaling versnelt en alles in jou zegt misschien even:

“Eruit.”

Vervolgens gebeurt er iets interessants.

Je blijft zitten.

Je richt je aandacht op je ademhaling.

Je uitademing wordt rustiger.

En langzaam merk je dat je niet meer alleen reageert op de kou, maar er ook rust in kunt vinden.

Die overgang van een sterke stressreactie naar meer controle en rust maakt de ervaring bijzonder.

Je stapt dus niet alleen uit koud water. Je komt uit een situatie waarin je lichaam heel duidelijk stress ervoer en waarin jij hebt ontdekt dat je daar bewust mee kunt omgaan.

 

Er is ook een psychologisch effect

Dat mogen we niet onderschatten.

Je zat misschien vooraf naar dat ijsbad te kijken en dacht:

“Dit wil ik helemaal niet.”

Of:

“Ik weet niet of ik dit kan.”

En enkele minuten later sta je ernaast met een handdoek om je heen.

Je hebt het toch gedaan.

Niet door tegen de kou te vechten, maar door erbij te blijven en je lichaam de tijd te geven zich aan te passen.

Dat kan een gevoel van voldoening en zelfvertrouwen geven.

Ik wilde eruit. Ik bleef rustig. En ik heb het gedaan.

Dat gevoel kun je moeilijk reduceren tot één hormoon of neurotransmitter.

 

Het is waarschijnlijk de combinatie

Waarom je je na een ijsbad zo goed kunt voelen, heeft dus waarschijnlijk niet één oorzaak.

Het is een samenspel van:

  • de acute activatie van je zenuwstelsel;
  • veranderingen in signaalstoffen zoals noradrenaline en dopamine;
  • verhoogde alertheid en focus;
  • het opnieuw tot rust brengen van je ademhaling;
  • het gevoel dat je een uitdagende situatie bewust bent aangegaan;
  • en simpelweg de intense lichamelijke ervaring zelf.

Misschien is dat ook waarom het gevoel na een ijsbad zo moeilijk te beschrijven is aan iemand die het nog nooit heeft gedaan.

Je kunt alle neurotransmitters meten die je wilt.

Maar uiteindelijk blijft er ook gewoon de ervaring.

Je voelt je na een ijsbad niet alleen goed omdat er iets verandert in je lichaam.

Ook de ervaring dat je rustig kunt blijven in een moeilijke situatie maakt er deel van uit.

Zijn dopamine en endorfine eigenlijk gelukshormonen?

Dopamine, serotonine, oxytocine en endorfinen worden vaak samen de gelukshormonen of happy hormones genoemd.

Dat is een aantrekkelijke term, maar wetenschappelijk gezien is hij nogal simplistisch.

Deze stoffen hebben namelijk allemaal verschillende functies in ons lichaam en onze hersenen. Bovendien zijn het niet allemaal simpelweg hormonen.

 

Dopamine

Dopamine is vooral bekend vanwege zijn rol bij motivatie, beloning en leren. Het helpt ons onder andere om gedrag na te streven waarvan we verwachten dat het iets waardevols oplevert.

Het is dus niet simpelweg een stofje dat ons gelukkig maakt.

Zoals we eerder zagen, kan koude blootstelling dopamine beïnvloeden. Maar de bekende stijging van 250% betekent niet dat je na enkele minuten in een ijsbad plots 250% gelukkiger bent. Zo vriendelijk eenvoudig heeft de biologie het helaas niet gemaakt.

 

Endorfinen

Endorfinen zijn lichaamseigen stoffen die onder andere betrokken zijn bij pijnregulatie. Ze kunnen vrijkomen tijdens bijvoorbeeld intensieve inspanning en andere lichamelijke stressoren en worden in verband gebracht met gevoelens van welbevinden.

Ook koude blootstelling kan het endorfinesysteem beïnvloeden, al hangt de reactie af van de omstandigheden en de duur en intensiteit van de koudeprikkel.

 

Serotonine

Serotonine wordt vaak het gelukshormoon genoemd, maar ook dat doet de stof tekort.

Serotonine is betrokken bij allerlei processen, waaronder stemming, slaap, eetlust en de werking van het spijsverteringsstelsel.

 

Oxytocine

Oxytocine wordt dan weer vaak het knuffelhormoon genoemd. Het speelt onder andere een belangrijke rol bij sociale binding, vertrouwen, voortplanting en ouder-kindbinding.

Ook hier geldt: dat oxytocine belangrijk is voor sociaal gedrag betekent niet automatisch dat een ijsbad voor een algemene oxytocineboost zorgt.

Wat ik wél interessant vind vanuit mijn ervaring als instructeur, is wat er rond het ijsbad gebeurt. Deelnemers moedigen elkaar aan, delen spanning en vieren achteraf samen de ervaring. Dat gevoel van verbondenheid is heel reëel, ook zonder het meteen aan één hormoon toe te schrijven.

 

Een ijsbad is geen knop voor je gelukshormonen

Het aantrekkelijke verhaal is:

ijsbad → gelukshormonen omhoog → gelukkig.

De werkelijkheid is complexer…

‘Gelukshormonen’ is een handige verzamelnaam, maar het opvallend goede gevoel dat veel mensen na een ijsbad ervaren, laat zich waarschijnlijk niet verklaren door één hormoon of neurotransmitter.

Dopamine, noradrenaline en mogelijk ook andere stoffen kunnen daarin een rol spelen. Maar ook de ervaring zelf telt mee: de sterke stressprikkel valt weg, je lichaam kan opnieuw tot rust komen en er is vaak opluchting, trots of voldoening omdat je iets hebt gedaan wat enkele minuten eerder nog behoorlijk uitdagend voelde.

Dat heerlijke gevoel na een ijsbad is dus waarschijnlijk het resultaat van verschillende lichamelijke én psychologische processen die tegelijkertijd plaatsvinden.

Wat me steeds opvalt bij het begeleiden : mensen stappen gespannen het ijsbad in en komen er enkele minuten later lachend, energiek of opvallend rustig weer uit. 

Wat precies verantwoordelijk is voor dat gevoel, kunnen we niet tot één stofje herleiden.

Een korte stresspiek is niet hetzelfde als chronische stress

Stress heeft een slechte reputatie.

En niet helemaal onterecht. Wanneer stress langdurig aanhoudt en er onvoldoende herstel tegenover staat, kan dat een negatieve invloed hebben op onze lichamelijke en mentale gezondheid.

Maar niet alle stress is hetzelfde.

Wanneer je sport, een sauna binnenstapt of jezelf kort blootstelt aan koude, stel je je lichaam bewust bloot aan een tijdelijke uitdaging.

Tijdens een ijsbad gebeurt precies dat.

Je lichaam registreert de kou als een stressprikkel. Het sympathische zenuwstelsel wordt geactiveerd, je ademhaling verandert en stoffen zoals noradrenaline spelen een rol in de reactie op die plotselinge uitdaging.

Maar enkele minuten later is het ijsbad voorbij.

En dat maakt een groot verschil.

 

Hormese: een beetje stress kan een trainingsprikkel zijn

Ons lichaam beschikt over een indrukwekkend vermogen om zich aan veranderende omstandigheden aan te passen.

Een principe dat hierbij vaak wordt genoemd is hormese: een relatief kleine, tijdelijke dosis van een stressor kan processen activeren waarmee het lichaam zich aan die uitdaging probeert aan te passen.

Sport is daarvan een herkenbaar voorbeeld.

Tijdens krachttraining belast je je spieren. De belasting zelf maakt je niet sterker. De combinatie van belasting en herstel zorgt ervoor dat je lichaam zich kan aanpassen.

Bij koude training kun je op een vergelijkbare manier kijken naar de koudeprikkel.

prikkel → aanpassing → herstel

Daarbij geldt nadrukkelijk niet:

hoe extremer de prikkel, hoe beter het resultaat.

Een hormetische prikkel werkt juist binnen bepaalde grenzen. Te weinig uitdaging geeft nauwelijks een prikkel, terwijl te veel of te langdurige belasting juist schadelijk kan worden.

Dat is ook waarom we binnen koude training niet op zoek zijn naar records.

Stresshormonen zijn geen stoffen die je lichaam liever kwijt dan rijk is. 

Ze helpen je juist om snel te reageren wanneer een situatie lichamelijk of mentaal iets van je vraagt.

Ons comfortabele leven kent minder temperatuurvariatie

Er is nog een interessante reden waarom koude zo’n bijzondere prikkel is.

Een groot deel van onze omgeving kunnen we tegenwoordig zelf regelen. We verwarmen onze huizen wanneer het koud wordt, gebruiken airconditioning wanneer het warm is en brengen een groot deel van onze dag door bij vrij constante temperaturen.

Daar is op zichzelf natuurlijk niets mis mee. Centrale verwarming afbreken om evolutionair verantwoord te gaan rillen lijkt me een nogal omslachtige gezondheidsstrategie.

Maar ons lichaam kan zich nog steeds aanpassen aan veranderingen in temperatuur.

Wanneer we regelmatig met koude of warmte in aanraking komen, moet het lichaam reageren. Bloedvaten vernauwen of verwijden, de warmteproductie verandert en verschillende processen in het zenuwstelsel en de stofwisseling worden geactiveerd.

Dat aanpassingsvermogen gebruiken we in ons moderne, comfortabele leven alleen minder vaak.

Je kunt het vergelijken met bewegen. Ons lichaam heeft beweging nodig om bepaalde systemen uit te dagen en te onderhouden. Dat betekent niet dat stilzitten onze spieren onmiddellijk kapotmaakt, maar een lichaam dat regelmatig wordt belast, past zich aan die belasting aan.

Ook bij temperatuur kunnen gecontroleerde prikkels het lichaam uitdagen om zich aan te passen.

Dat principe sluit aan bij hormese: een tijdelijke, beheersbare stressprikkel waarop het lichaam reageert, gevolgd door voldoende herstel.

Met koude training zoeken we die variatie bewust en gecontroleerd even op.

Comfort is niet persé slecht. En het is ook niet zo dat we ons immuunsysteem voortdurend moeten “hard maken”.

Maar het is wel zo dat ons lichaam gemaakt is om zich aan wisselende omstandigheden aan te passen, en we dat aanpassingsvermogen ook kunnen blijven gebruiken.

Misschien hebben we dus niet minder comfort nodig, maar af en toe wat meer variatie.

De ademhaling maakt de ervaring interessant

En hier komt een belangrijk onderdeel van koude training bij.

Je probeert de eerste stressreactie niet volledig te voorkomen.

Wanneer je in koud water stapt, zal je lichaam reageren. Je ademhaling versnelt en je voelt onmiddellijk de neiging om uit het water te gaan.

De oefening zit vervolgens in wat je daarna doet.

Je blijft met je aandacht bij je ademhaling. Je probeert niet tegen de kou te vechten. Je verlengt rustig je uitademing en merkt hoe je ademhaling geleidelijk weer onder controle komt.

De koude geeft dus een sterke prikkel, terwijl jij binnen die prikkel opnieuw rust probeert te vinden.

Dat maakt koude training voor mij veel interessanter dan simpelweg zoveel mogelijk adrenaline, noradrenaline of dopamine proberen aan te maken.

Het doel van koude training is niet zoveel mogelijk stress creëren.

Het gaat om een korte, gecontroleerde prikkel, gevolgd door aanpassing en herstel.

Meer dopamine is niet automatisch beter

Wanneer we lezen dat koude blootstelling dopamine kan verhogen, ligt een voor de hand liggende conclusie op de loer: meer dopamine is beter.

Maar zo werkt ons brein niet.

Dopamine is geen voorraad geluk die we zo hoog mogelijk moeten proberen te krijgen. Het is een belangrijke signaalstof die betrokken is bij onder andere motivatie, beloning, aandacht en leren. Ons dopaminesysteem wordt voortdurend gereguleerd en verandert afhankelijk van wat we doen, verwachten en ervaren.

 

Een basisniveau en tijdelijke pieken

Onze dopamineactiviteit is niet de hele dag hetzelfde.

Er is een voortdurende achtergrondactiviteit, soms aangeduid als tonische dopamineactiviteit, met daarbovenop kortdurende veranderingen of fasische dopaminepieken als reactie op bepaalde prikkels.

Zo’n tijdelijke stijging kan bijvoorbeeld optreden wanneer we iets krijgen wat we graag willen, wanneer we iets verwachten, maar ook tijdens bepaalde uitdagende of nieuwe ervaringen.

Daarom is het te eenvoudig om dopamine in te delen in ‘goede’ en ‘slechte’ pieken.

Een stuk chocolade, sporten, sociale media, iets nieuws leren of een ijsbad kunnen allemaal op heel verschillende manieren invloed hebben op ons beloningssysteem. De grootte en betekenis van die reactie hangt bovendien af van de persoon, de context en de verwachting.

 

Ons brein zoekt naar evenwicht

Ons lichaam probeert voortdurend een relatief stabiel intern evenwicht te bewaren. Dat noemen we homeostase.

Ook ons zenuwstelsel past zich aan herhaalde prikkels aan.

Dat is bijvoorbeeld relevant bij gedrag dat telkens opnieuw een sterke beloning oplevert. Ons brein leert van die ervaring en kan verwachtingen en gedrag daarop aanpassen. Dat mechanisme speelt ook een rol bij gewoontevorming en verslaving.

Maar daaruit volgt niet dat iedere plezierige dopaminepiek je basisniveau verlaagt, terwijl iedere ‘gezonde’ uitdaging het verhoogt.

De werkelijkheid is een stuk complexer.

 

En wat doet een ijsbad dan?

Zoals we eerder zagen, kan koude blootstelling dopamine beïnvloeden. In het bekende onderzoek waarbij deelnemers een uur in water van 14 °C verbleven, bleef de gemeten verhoging van dopamine bovendien enige tijd aanwezig tijdens de koude blootstelling.

Dat is interessant.

Maar het bewijst niet dat een kort dagelijks ijsbad je basisdopamineniveau duurzaam verhoogt.

Daarvoor weten we simpelweg nog niet genoeg. En eigenlijk hoeft dat ook niet.

Je hoeft niet iedere ochtend in koud water te stappen met als doel een zo hoog mogelijke dopaminescore te verzamelen. Koude training kan op zichzelf al een interessante lichamelijke en mentale prikkel zijn, zonder er een dopaminewedstrijd van te maken.

Dopamine is geen geluksmeter.

Meer is niet automatisch beter en een hogere piek betekent niet automatisch een groter gezondheidsvoordeel.

Hoeveel koude heb je nodig voor dit effect?

Als koude blootstelling dopamine en noradrenaline kan verhogen, ontstaat al snel de volgende vraag:

Hoe koud en hoe lang moet je dan in een ijsbad zitten om dat effect te krijgen?

Daar bestaat helaas geen eenvoudig antwoord op.

Onderzoek naar koude blootstelling gebruikt namelijk sterk verschillende omstandigheden. De temperatuur van het water verschilt, net als de duur van de blootstelling. Sommige studies gebruiken koud water, andere koude lucht of een combinatie van beide. Ook leeftijd, ervaring met koude en individuele verschillen tussen deelnemers kunnen een rol spelen.

Daardoor kunnen we resultaten uit één onderzoek niet zomaar vertalen naar een algemeen voorschrift voor een ijsbad.

250% dopamine na twee minuten?

Het bekende onderzoek waar we eerder naar verwezen is daar een mooi voorbeeld van.

De stijging van ongeveer 250% dopamine en 530% noradrenaline werd gemeten bij deelnemers die gedurende één uur in water van 14 °C verbleven.

Dat is een heel andere koudeprikkel dan bijvoorbeeld twee minuten in water van 5 of 10 °C.

We kunnen daarom niet zeggen:

14 °C gedurende 60 minuten geeft 250% meer dopamine, dus 7 °C gedurende enkele minuten doet ongeveer hetzelfde.

Zo lineair werkt ons lichaam niet.

Sterker nog: op basis van het huidige onderzoek kunnen we geen exacte combinatie van temperatuur + tijd geven waarmee je gegarandeerd een bepaalde stijging van dopamine bereikt.

 

Kouder en langer is niet automatisch beter

Ook hier geldt dus niet: hoe extremer, hoe groter het voordeel.

Water voert lichaamswarmte bijzonder snel af. Naarmate het water kouder wordt en je er langer in blijft, neemt ook de belasting voor je lichaam toe.

Het doel van koude training hoeft daarom niet te zijn om een zo groot mogelijke fysiologische reactie uit te lokken.

Je hoeft ook niet met een stopwatch in het ijsbad te zitten wachten tot je dopamine eindelijk zijn administratieve verplichtingen heeft afgewerkt.

De temperatuur en tijd zijn hulpmiddelen, geen doel op zich.

Kijk naar de prikkel, niet alleen naar de cijfers

Tijdens mijn workshops vind ik het veel interessanter om te kijken naar hoe iemand op de koude reageert.

De eerste koudeprikkel komt binnen.

De ademhaling versnelt.

Je lichaam wil reageren.

En vervolgens probeer je de ademhaling weer rustig te krijgen en je aan de nieuwe situatie aan te passen.

Voor iemand die voor het eerst in koud water stapt, kan een relatief korte blootstelling al een stevige uitdaging zijn. Iemand die jarenlang koude traint, zal dezelfde temperatuur misschien heel anders ervaren.

Dat maakt één universele tijd of temperatuur weinig zinvol.

Er bestaat geen magische combinatie van tijd en temperatuur waarbij je ijsbad plots de perfecte dopamineboost oplevert.

Koude training draait uiteindelijk niet om het najagen van een bepaald percentage, maar om een voldoende sterke, gecontroleerde prikkel waarop je lichaam kan reageren en waarvan het vervolgens kan herstellen.

Wat zegt de wetenschap nu werkelijk?

Onderzoek naar koude blootstelling laat vrij duidelijk zien dat het lichaam reageert met een acute stressrespons. Vooral het sympathische zenuwstelsel wordt geactiveerd, waarbij catecholamines zoals noradrenaline sterk kunnen stijgen. In oudere humane studies werd bij langdurige onderdompeling in koud water een duidelijke stijging van noradrenaline gemeten.

Ook dopamine kan tijdens koude blootstelling toenemen. Het veel geciteerde cijfer van ongeveer 250% meer dopamine komt uit een studie waarin proefpersonen een uur in water van 14 °C verbleven. In dezelfde studie steeg noradrenaline met ongeveer 530%. Dat zijn echte meetresultaten, maar ze gelden niet automatisch voor een standaard ijsbad van enkele minuten.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat korte koude onderdompeling invloed kan hebben op hoe mensen zich achteraf voelen. In een studie uit 2023 rapporteerden deelnemers na een korte koude onderdompeling meer alertheid, activiteit, aandacht, trots en inspiratie, en minder nervositeit en distress.

Wat redelijk goed onderbouwd is

  • koude veroorzaakt een acute stressrespons;

  • noradrenaline kan tijdens koude blootstelling duidelijk stijgen;

  • dopamine kan onder bepaalde omstandigheden toenemen;

  • korte koude blootstelling kan subjectief samenhangen met meer alertheid en een betere stemming;

  • de grootte van die effecten hangt sterk af van temperatuur, duur, soort blootstelling en persoon.

Waar we veel voorzichtiger mee moeten zijn

We kunnen uit het huidige onderzoek niet betrouwbaar afleiden dat:

  • een ijsbad van twee of drie minuten je dopamine standaard met 250% verhoogt;

  • één korte koudeprikkel je basisdopamine langdurig verhoogt;

  • meer dopamine automatisch betekent dat je gelukkiger of gezonder wordt;

  • allerlei gezondheidsvoordelen rechtstreeks toe te schrijven zijn aan één hormoon of neurotransmitter.

Dat laatste is belangrijk. Het lichaam werkt niet in losse vakjes. Een ijsbad beïnvloedt tegelijk je zenuwstelsel, bloedvaten, ademhaling, temperatuurregulatie en verschillende signaalstoffen. Dat geheel is waarschijnlijk veel relevanter dan één spectaculair percentage.

De wetenschap ondersteunt dus dat koude je zenuwstelsel en bepaalde signaalstoffen sterk kan beïnvloeden. 

Maar de exacte effecten van een kort ijsbad zijn minder precies bekend dan sociale media soms doen vermoeden, en vraagt vaak nog extra onderzoek.

Het ijsbad gaat uiteindelijk niet over dopamine

Dopamine, noradrenaline, adrenaline, het sympathische zenuwstelsel…

Ik vind het als instructeur ontzettend interessant om te begrijpen wat er tijdens koude blootstelling in ons lichaam gebeurt. En wetenschappelijk onderzoek helpt ons steeds beter te begrijpen waarom een ijsbad zo’n krachtige lichamelijke ervaring kan zijn.

Maar wanneer iemand bij mij in het ijsbad stapt, zijn die percentages eigenlijk helemaal niet belangrijk.

Op dat moment gebeurt er iets veel eenvoudigers.

Ook al voel je de kou, je hoeft jezelf niet te forceren of tegen de kou te vechten, maar wel je aandacht terug te brengen naar je ademhaling. Je vertraagt je uitademing, ontspant waar dat kan en merkt langzaam dat de eerste heftige reactie afneemt.

De kou is er nog steeds.

Maar jouw reactie op de kou verandert.

Dat is voor mij de echte waarde van het ijsbad

Je ervaart aan den lijve dat stress niet automatisch betekent dat je erdoor overweldigd hoeft te worden.

Je kunt spanning voelen en toch rustig blijven.

Je kunt ongemak ervaren zonder er onmiddellijk van weg te moeten.

En je kunt merken hoe snel een situatie anders aanvoelt wanneer je stopt met vechten tegen wat je ervaart.

 

Van koude naar andere vormen van stress

Hier raakt koude training aan een interessant principe dat cross-adaptation wordt genoemd.

Ons lichaam past zich aan wanneer het regelmatig wordt blootgesteld aan een bepaalde stressprikkel. Onderzoekers bestuderen daarbij ook de vraag of aanpassing aan de ene stressor invloed kan hebben op onze reactie op een andere stressor.

Met andere woorden: wat je lichaam leert tijdens één vorm van stress, kan mogelijk gedeeltelijk overdraagbaar zijn naar andere vormen van stress.

Dat betekent niet dat een ijsbad je plots immuun maakt voor een moeilijke werkdag, een conflict of andere stressvolle situaties. Fysiologische aanpassing aan koude en omgaan met psychologische stress zijn niet hetzelfde.

Maar de ervaring tijdens het ijsbad is wel interessant.

Je lichaam geeft een duidelijk alarmsignaal. Je voelt spanning en ongemak. Toch kun je oefenen om niet onmiddellijk vanuit die eerste reactie te handelen. Je brengt je aandacht naar je ademhaling, ontspant waar dat mogelijk is en merkt dat je reactie verandert terwijl de prikkel zelf nog aanwezig is.

En precies die ervaring kan waardevol zijn buiten het ijsbad.

Niet omdat koude alle andere vormen van stress oplost, maar omdat je hebt ervaren dat een sterke stressreactie niet automatisch hoeft te bepalen hoe je vervolgens reageert.

Het ijsbad leert je niet hoe je stress kunt vermijden. 

Het geeft je een veilige omgeving waarin je kunt ervaren hoe je met stress omgaat.

Dat is voor mij de echte waarde van het ijsbad

Je ervaart aan den lijve dat stress niet automatisch betekent dat je erdoor overweldigd hoeft te worden…

Dat is moeilijk uit te drukken in een percentage dopamine.

Misschien is het zelfs veel interessanter dan die 250%.

En precies daarom zie ik een ijsbad niet als een truc om zoveel mogelijk dopamine aan te maken.

De kou is de prikkel. Je lichaam reageert. Je ademhaling helpt je om ermee om te gaan.

En ergens tussen die eerste schrikreactie en het moment waarop je weer rustig zit, ontstaat de eigenlijke ervaring.

 

Zelf ervaren wat koude met je doet

Wil je niet alleen lezen wat er tijdens een ijsbad in je lichaam gebeurt, maar het zelf op een veilige en bewuste manier ervaren?

Tijdens mijn ijsbadworkshop leer je hoe je ademhaling, mindset en koude kunt gebruiken om bewust met die stressreactie om te gaan. Niet om records te breken of zo lang mogelijk in het ijs te blijven, maar om te ontdekken wat er gebeurt wanneer je lichaam stress ervaart en jij toch rust kunt bewaren.

→ Ontdek de ijsbadworkshop

 

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid?

Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid.

“Bedank je wel?”

“Vergeet niet dank u te zeggen.”

Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat.

Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er vandaag al is. Om kleine en grote dingen op te merken die we anders misschien als vanzelfsprekend zouden beschouwen.

Dat kan iets eenvoudigs zijn, zoals een wandeling in de natuur, een goed gesprek, een warm kopje koffie of een lichaam dat je toelaat om te bewegen.

Dankbaarheid betekent ook niet dat alles perfect moet zijn.

Je kunt verdrietig, moe of bezorgd zijn en tegelijk dankbaar voor de mensen om je heen, voor een moment van rust of voor iets wat die dag toch goed is gegaan.

Dankbaarheid is een manier van kijken

Iedere dag gebeurt er ontzettend veel om ons heen. Toch merken we lang niet alles op.

Onze aandacht bepaalt voor een groot deel hoe we onze dag ervaren. Wanneer we alleen focussen op wat ontbreekt of wat fout loopt, lijkt het alsof dat het enige is wat bestaat.

Dankbaarheid nodigt uit om je blik te verruimen.

Moeilijke situaties hoef je niet te ontkennen, maar je kan wel bewust stil staan bij wat er wél is.

Het is geen vorm van positief denken of jezelf iets wijsmaken.

Het is een bewuste keuze om naast de uitdagingen ook ruimte te maken voor wat waardevol is.

“Ik leer opnieuw opmerken wat er al aanwezig is.”

Waarom zijn we geneigd vooral het negatieve te zien?

Heb je al gemerkt dat één negatieve opmerking soms veel langer blijft hangen dan tien complimenten? Of dat je na een fijne dag toch vooral blijft denken aan dat ene moment waarop iets misliep? Dat is heel normaal.

Ons brein is namelijk niet geëvolueerd om ons gelukkig te maken. Het is geëvolueerd om ons in leven te houden.

Ons brein is gebouwd om gevaar op te merken

Duizenden jaren geleden was het veel belangrijker om gevaar snel op te merken dan om stil te staan bij alles wat goed ging.

Wie het geritsel in de struiken negeerde, liep misschien een roofdier mis. Wie voortdurend genoot van een mooie zonsondergang zonder aandacht te hebben voor zijn omgeving, had minder kans om te overleven.

Ons brein ontwikkelde daarom een sterke gevoeligheid voor mogelijke bedreigingen. Psychologen noemen dit de negativity bias: onze natuurlijke neiging om negatieve ervaringen meer aandacht te geven dan positieve.

Die eigenschap heeft onze voorouders geholpen om te overleven.

Maar vandaag zorgt ze er soms voor dat we blijven hangen in wat fout loopt, terwijl we minder aandacht hebben voor wat wél goed gaat.

Negatieve ervaringen blijven langer hangen

Negatieve gebeurtenissen trekken meestal sneller onze aandacht en blijven ook langer in ons geheugen hangen.

Dat betekent niet dat we pessimistische mensen zijn. Het betekent vooral dat ons brein veiligheid belangrijker vindt dan tevredenheid.

Daardoor is het heel normaal dat je sneller blijft denken aan een moeilijke vergadering dan aan de tien fijne gesprekken die je diezelfde week had. Of dat één kritische opmerking meer impact heeft dan tien oprechte complimenten.

Daarom vraagt dankbaarheid oefening

Dankbaarheid gaat dus niet in tegen onze natuur. Ze vult haar aan.

Door bewust stil te staan bij wat vandaag al goed gaat, train je als het ware je aandacht. Je leert je brein niet om problemen te negeren, maar om ook oog te hebben voor de positieve ervaringen die anders gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnen.

Dankbaarheid verandert de werkelijkheid niet. Maar ze kan wel veranderen welk deel van die werkelijkheid je aandacht krijgt.

Dankbaarheid leert je niet om problemen te negeren. 

Ze leert je om naast de problemen

ook het goede te blijven zien.

 

Wat zegt de wetenschap over dankbaarheid?

Dankbaarheid kreeg vooral binnen de positieve psychologie veel wetenschappelijke aandacht. Onderzoekers zoals Robert Emmons en Martin Seligman onderzochten of eenvoudige dankbaarheidsoefeningen, zoals het bijhouden van positieve gebeurtenissen of het schrijven van een dankbaarheidsbrief, invloed kunnen hebben op ons welzijn.

In een bekend onderzoek van Emmons en McCullough hielden deelnemers regelmatig bij waarvoor ze dankbaar waren. Zij rapporteerden gemiddeld meer positieve gevoelens en een gunstiger beoordeling van hun leven dan deelnemers die vooral dagelijkse ergernissen noteerden.

Seligman en zijn collega’s onderzochten verschillende oefeningen uit de positieve psychologie. Vooral het opschrijven van drie goede dingen en het persoonlijk uitspreken van dankbaarheid tegenover iemand lieten in dat onderzoek positieve effecten zien op geluk en depressieve klachten. Die effecten waren echter niet voor elke oefening even groot of even langdurig.

Mogelijke effecten van dankbaarheid

Onderzoek naar dankbaarheid suggereert mogelijke voordelen voor:

  • psychologisch welzijn en levenstevredenheid;
  • positieve emoties en optimisme;
  • sociale verbondenheid en relaties;
  • stressbeleving;
  • mogelijk ook de slaapkwaliteit.

Een recente meta-analyse van 145 onderzoeken uit 28 landen vond dat dankbaarheidsoefeningen gemiddeld een kleine verbetering van het welzijn opleveren. Dat is betekenisvol, maar bepaald geen kosmische wedergeboorte na drie avonden schrijven in een schriftje. De effecten verschilden bovendien tussen landen en deelnemers.

Er zijn ook verbanden gevonden tussen dankbaarheid en een betere subjectieve slaapkwaliteit. Mogelijk speelt mee dat dankbare mensen vóór het slapengaan minder blijven hangen in negatieve gedachten. Toch bewijst zo’n verband niet automatisch dat een dankbaarheidsdagboek slaapproblemen oplost.

Niet alle onderzoeken vinden hetzelfde

De resultaten zijn niet overal even overtuigend. Sommige studies vinden duidelijke voordelen, terwijl andere weinig of geen verschil meten. Ook de opzet varieert sterk: deelnemers schrijven dagelijks of wekelijks, gedurende enkele dagen of meerdere weken, en worden vergeleken met uiteenlopende controlegroepen.

Een systematische review concludeerde dat dankbaarheidsoefeningen redelijk consistent samenhangen met psychologisch welzijn, maar dat effecten op de lichamelijke gezondheid veel minder duidelijk zijn.

Dankbaarheid is dus geen behandeling voor stress, depressie of slaapproblemen. Wel lijkt het een eenvoudige oefening die sommige mensen kan helpen om bewuster aandacht te geven aan positieve en betekenisvolle ervaringen.

De wetenschap zegt niet dat dankbaarheid je leven magisch verandert.  Ze suggereert wel dat regelmatig stilstaan bij wat waardevol is,  je ervaring van dat leven wat kan verbeteren.

Misschien verandert dankbaarheid de wereld niet.

Maar ze kan wel veranderen hoe jij die wereld ervaart.

En soms is dat al het begin van een heel andere dag.

Waarom werkt een dankbaarheidsdagboek?

Wanneer mensen een dankbaarheidsdagboek beginnen, verwachten ze soms dat hun leven plots zal veranderen.

Maar de kracht van een dankbaarheidsdagboek zit niet in magie of manifestatie.

Ze zit in waar je je aandacht op richt.

Je traint je aandacht

Elke dag gebeuren er tientallen, misschien wel honderden dingen. Sommige zijn fijn. Andere minder.

Ons brein heeft van nature de neiging om vooral stil te staan bij wat fout liep. Daardoor vergeten we vaak hoeveel positieve of betekenisvolle momenten er ook waren.

Door elke dag bewust enkele dingen op te schrijven waarvoor je dankbaar bent, train je als het ware je aandacht. Hierbij ga je je problemen niet negeren, dat is niet de bedoeling. Je gaat wel blijven zien wat er goed gaat.

Na verloop van tijd merk je soms dat je positieve ervaringen sneller begint op te merken, gewoon omdat je brein geleerd heeft er meer aandacht aan te besteden.

 

Klein is vaak groot genoeg

Veel mensen denken dat ze iets spectaculairs moeten opschrijven.

Maar dat hoeft helemaal niet.

Dankbaarheid zit vaak in de kleine dingen.

Een wandeling in de natuur. Een goed gesprek. Een warme tas koffie. Een kind dat spontaan lacht. Een lichaam dat je toelaat om te bewegen.

Juist die gewone momenten verdwijnen vaak als eerste naar de achtergrond, terwijl ze een groot deel van ons dagelijks leven uitmaken.

Het gaat niet om perfectie

Een dankbaarheidsdagboek is geen verplichting en ook geen toets waarop je kunt falen.

Sommige dagen schrijf je misschien drie dingen op. Andere dagen slechts één. En soms lukt het helemaal niet. Dat is niet erg.

Het doel is niet om jezelf te overtuigen dat alles positief is. Het doel is om jezelf eraan te herinneren dat moeilijke dagen en mooie momenten naast elkaar kunnen bestaan. 

Waar aandacht naartoe gaat, groeit niet automatisch. 

Maar wat aandacht krijgt,

wordt wel makkelijker opgemerkt.

Dankbaarheid is geen ontkenning

Een van de grootste misverstanden over dankbaarheid is dat je altijd positief zou moeten zijn.

Dat je dankbaar moet zijn voor ziekte. Voor verlies. Voor tegenslag. Of dat je moeilijke gevoelens zo snel mogelijk moet loslaten.

Maar dat is niet wat dankbaarheid betekent.

Je mag verdriet hebben. Je mag boos zijn. Je mag teleurgesteld zijn. Je mag angst voelen. Al die emoties horen bij het leven en verdienen hun plaats.

Dankbaarheid vraagt niet dat je ze wegduwt of ontkent. Ze vraagt ook niet dat je doet alsof alles goed gaat.

Dankbaarheid betekent niet dat alles goed is. Ze betekent dat niet alles slecht is.

Ook tijdens moeilijke periodes kunnen er nog momenten zijn die waardevol zijn. Een vriend die naar je luistert. Een wandeling die wat rust brengt. Een lichaam dat, ondanks alles, blijft ademen. Een kind dat je doet glimlachen.

Dat neemt het verdriet niet weg. Het maakt het verlies niet kleiner. Maar het voorkomt wel dat pijn je volledige werkelijkheid wordt.

Dankbaarheid verandert de feiten niet. Ze verandert ook je verleden niet. Maar ze kan wel veranderen waar je aandacht op rust, waardoor je werkelijkheid opnieuw wat breder wordt dan alleen datgene wat moeilijk is.

Dankbaarheid verandert de feiten niet. 

Ze voorkomt alleen dat moeilijke feiten je volledige werkelijkheid worden.

Dankbaarheid en overtuigingen

Veel mensen besteden een groot deel van hun aandacht aan de persoon die ze niet willen zijn.

“Ik ben te onzeker.”

“Ik pieker te veel.”

“Ik ben niet goed genoeg.”

“Waarom lukt het mij nooit?”

Dat is heel menselijk. We willen nu eenmaal af van wat ons belemmert.

Maar wanneer al je aandacht uitgaat naar wat je mist of wilt veranderen, blijft dat verhaal vaak centraal staan in je beleving.

Dankbaarheid nodigt uit om ook een andere vraag te stellen:

Wat is er vandaag al wél? Let op, je hoeft je problemen niet te ontkennen.

Maar je werkelijkheid is wel altijd groter dan je grootste uitdaging.

Soms hoef je niet méér te zoeken. Je hoeft alleen opnieuw te zien wat er al was.

Aandacht bepaalt wat je opmerkt

Zoals we in de vorige blog over belemmerende overtuigingen zagen, kijken we allemaal door een eigen bril naar de wereld.

Onze overtuigingen bepalen mee waar we aandacht aan geven en hoe we gebeurtenissen interpreteren.

Dankbaarheid helpt om die blik bewust wat te verruimen.

Je traint jezelf om niet alleen te zien wat ontbreekt, maar ook wat al aanwezig is.Het is geen trucje en je maakt jezelf ook niets wijs.

Maar het kan werken als een bewuste oefening in aandacht.

 

Van tekort naar waardering

Je wordt niet opeens een ander mens. Je geeft jezelf wel de kans geeft om ook andere ervaringen op te merken.

Het zou kunnen dat je nog niet bent waar je wilt zijn. Of misschien ben je juist al verder dan je denkt.

Misschien zijn er mensen die je steunen. Misschien heeft je lichaam vandaag meer gedaan dan je beseft. Misschien zijn er kleine momenten van rust, verbinding of plezier die anders onopgemerkt voorbij zouden gaan.

Dankbaarheid verandert je overtuigingen niet van de ene dag op de andere. Echter kan ze wel helpen om langzaam een ander verhaal over jezelf en je leven te ontwikkelen.

Dankbaarheid vraagt je niet om iemand anders te worden. 

Ze helpt je om ook te zien wat er vandaag al aanwezig is.

Hoe wij hiermee werken

Bij Expedition-Bliss vragen we deelnemers niet om voortdurend positief te denken. En we vragen hen ook niet om dankbaar te zijn.

Opvallend genoeg ontstaat dat gevoel vaak vanzelf.

Na een ijsbad. Na een ademreis. Na een wandeling door het bos. Na een avond rond een kampvuur.

Wanneer mensen even uit de voortdurende stroom van prikkels, verwachtingen en verplichtingen stappen. Wanneer je vertraagt, merk je vaak opnieuw dingen op die er al die tijd al waren.

De stilte van het bos. De warmte van een kampvuur. Een goed gesprek. Je eigen ademhaling. Of gewoon het besef dat je lichaam tot meer in staat is dan je vooraf dacht.

Vaak is dat wel de mooiste vorm van dankbaarheid.

Geen lijstje dat je moet afwerken. Wel een spontaan gevoel van waardering dat ontstaat wanneer je weer echt aanwezig bent in het moment.

Dat is ook waarom natuur, ademhaling en koude zo’n bijzondere combinatie vormen. Ze halen je even uit je hoofd en brengen je terug naar de eenvoud van het huidige moment. En precies daar ontstaat vaak vanzelf ruimte voor dankbaarheid. 

Dankbaarheid is geen oefening in positief denken.  Ze ontstaat vaak vanzelf wanneer je weer echt aanwezig bent.

Tijdens onze workshops draait het niet alleen om ademhaling of koude training. We creëren bewust momenten waarop je vertraagt, de natuur ervaart en opnieuw aandacht krijgt voor wat er al is. 

Door ze simpelweg te ervaren.

Ben je benieuwd hoe dat voelt? Ontdek onze ijsbadworkshops, Vuur&Ijs weekends en winterse expedities en merk zelf wat natuur, ademhaling en koude met je kunnen doen.

 

“If you change the way you look at things,

the things you look at,  change.”

Wayne Dyer

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen?

Iedereen heeft overtuigingen.

Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken.

Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we informatie interpreteren. Ze helpt ons om de wereld sneller te begrijpen en beslissingen te nemen. Dat is handig, want ons brein verwerkt elke seconde een enorme hoeveelheid informatie.

Het bijzondere is dat twee mensen exact dezelfde gebeurtenis kunnen meemaken en er toch een totaal andere betekenis aan geven.

Stel dat twee collega’s na een vergadering geen reactie krijgen op hun voorstel.

De ene denkt: “Blijkbaar was mijn idee niet goed genoeg.”

De andere denkt: “Misschien hebben ze gewoon meer tijd nodig om erover na te denken.”

De gebeurtenis is identiek.

De betekenis die eraan gegeven wordt, niet.

Dat komt doordat onze overtuigingen bepalen waar we aandacht aan geven en hoe we situaties interpreteren.

Je ziet de wereld dus niet zoals ze is, maar zoals jij ze ervaart en betekenis geeft.

Sommige overtuigingen helpen ons vooruit.

  • “Ik kan nieuwe dingen leren.”
  • “Fouten maken hoort bij groeien.”

Andere overtuigingen kunnen ons juist afremmen.

  • “Ik ben niet goed genoeg.”
  • “Veranderen lukt mij toch niet.”
  • “Mensen zullen mij wel veroordelen.”

Het zijn vaak niet de gebeurtenissen zelf die bepalen hoe we ons voelen, maar de betekenis die we eraan geven.

En precies daarom zijn overtuigingen zo krachtig.

Hoe ontstaan overtuigingen?

Niemand wordt geboren met overtuigingen zoals:

  • “Ik ben niet goed genoeg.”
  • “Ik kan dit toch niet.”
  • “Mensen zijn niet te vertrouwen.”

Ze ontstaan geleidelijk.

Vanaf onze eerste levensjaren probeert ons brein de wereld te begrijpen. Het leert uit wat we zien, horen en meemaken. Onze ouders, familie, vrienden, leerkrachten en de maatschappij spelen daarin een belangrijke rol.

Ook onze eigen ervaringen hebben invloed.

Niet zozeer de gebeurtenis zelf, maar vooral de betekenis die we eraan geven.

Stel dat een kind tijdens een spreekbeurt wordt uitgelachen.

Het ene kind denkt: “Dat was een vervelende ervaring.”

Het andere besluit:“Ik ben niet goed in spreken voor een groep.”

De gebeurtenis is dezelfde.

De overtuiging die eruit ontstaat, kan totaal verschillend zijn.

Ons brein zoekt naar patronen

Ons brein houdt van voorspelbaarheid. Het probeert voortdurend verbanden te leggen tussen gebeurtenissen, zodat het sneller kan reageren wanneer een gelijkaardige situatie zich opnieuw voordoet.

Wanneer iets meerdere keren gebeurt, trekt ons brein al snel een algemene conclusie. Wat begint als een ervaring, kan stilaan uitgroeien tot een overtuiging.

Dat is meestal heel nuttig. Dankzij die patronen hoeven we niet elke dag alles opnieuw te leren.

Soms trekken we echter conclusies die ons later eerder beperken dan helpen.

Een paar negatieve ervaringen kunnen bijvoorbeeld leiden tot overtuigingen zoals:

  • “Ik ben niet creatief.”
  • “Ik ben niet sportief.”
  • “Ik ben niet goed genoeg.”
  • “Mensen zullen mij toch afwijzen.”

Hoe vaker zo’n overtuiging bevestigd lijkt te worden, hoe sterker ze wordt. Niet omdat ze noodzakelijk waar is, maar omdat ons brein vooral bewijs begint te zoeken voor wat het al gelooft.

 

Overtuigingen kunnen veranderen

Het goede nieuws is dat overtuigingen niet vastliggen.

Onze hersenen blijven zich gedurende ons hele leven aanpassen. Wetenschappers noemen dat neuroplasticiteit: het vermogen van de hersenen om nieuwe verbindingen te maken op basis van nieuwe ervaringen en herhaling.

Dat betekent niet dat oude overtuigingen van de ene dag op de andere verdwijnen. Maar het betekent wél dat ze niet voor altijd vaststaan.

Nieuwe ervaringen kunnen stap voor stap een nieuw verhaal over jezelf helpen schrijven.

 

Ervaringen creëren geen overtuigingen. 

De betekenis die we aan ervaringen geven, doet dat.

 

Waarom veranderen zo moeilijk is

Veel mensen weten perfect wat goed voor hen is.

Ze willen gezonder eten, meer bewegen, minder piekeren of vaker tijd maken voor zichzelf.

En toch vallen ze na verloop van tijd vaak terug in oude gewoontes. Niet omdat ze te weinig motivatie hebben. En meestal ook niet omdat ze te weinig discipline hebben.

Vaak komt het doordat ons bewuste en onbewuste niet altijd hetzelfde willen.

Je bewuste brein wil veranderen

Je bewuste brein is het deel waarmee je plannen maakt, keuzes afweegt en doelen stelt.

Het is de stem die zegt:

“Vanaf maandag ga ik gezonder eten.”

“Ik wil meer bewegen.”

“Ik wil anders leren omgaan met stress.”

Dat is een belangrijke eerste stap.

Maar ze is vaak niet voldoende.

Je automatische patronen willen vooral voorspelbaarheid

Een groot deel van ons gedrag verloopt automatisch.

Denk maar aan autorijden, fietsen of je tanden poetsen. Je hoeft daar nauwelijks nog bij na te denken. Je brein heeft er een gewoonte van gemaakt.

Dat geldt ook voor veel van onze overtuigingen, reacties en gedragspatronen.

Wanneer je jarenlang hebt geleerd om stress weg te eten, conflicten te vermijden of streng voor jezelf te zijn, worden ook die reacties een soort automatische piloot.

En precies daarom voelt verandering vaak zo moeilijk.

Niet omdat je lichaam je wil tegenwerken, maar omdat het kiest voor wat vertrouwd is.

Nieuwe gewoontes vragen herhaling

Gelukkig zijn automatische patronen niet onveranderlijk.

Elke nieuwe gewoonte begint met een bewuste keuze. Door die keuze regelmatig te herhalen, worden nieuwe verbindingen in de hersenen sterker. Na verloop van tijd kost het nieuwe gedrag steeds minder energie en voelt het steeds natuurlijker aan.

Dat is ook de kracht van neuroplasticiteit: onze hersenen blijven zich aanpassen aan wat we regelmatig doen.

Verandering gebeurt daarom zelden in één groot moment.

Ze ontstaat stap voor stap, wanneer nieuwe ervaringen en nieuwe gewoontes langzaam belangrijker worden dan oude patronen.

Verandering voelt vaak niet moeilijk omdat ze verkeerd is, maar omdat ze nieuw is.

Je bént je overtuigingen niet

Misschien is dit wel de belangrijkste boodschap van deze hele blog.

Veel mensen zeggen dingen zoals:

“Ik ben nu eenmaal onzeker.”

“Ik ben niet sportief.”

“Ik ben geen ondernemer.”

“Ik ben slecht in spreken voor een groep.”

Maar klopt dat wel? Of zijn het overtuigingen die je ooit over jezelf bent gaan geloven?

Er is een belangrijk verschil tussen zijn en geloven.

Je bént niet je overtuigingen.

Je hébt overtuigingen.

En dat verschil is veel groter dan het op het eerste gezicht lijkt.

Overtuigingen zijn geen identiteit

De meeste overtuigingen ontstaan niet van de ene dag op de andere. Ze groeien geleidelijk, onder invloed van je opvoeding, ervaringen en de betekenis die je daaraan geeft.

Misschien kreeg je als kind vaak te horen dat je verlegen was.

Of maakte je een paar negatieve ervaringen mee waardoor je begon te geloven dat je ergens niet goed in was.

Na verloop van tijd wordt zo’n overtuiging onderdeel van je verhaal.

Niet omdat ze objectief waar is, maar omdat je ze vaak genoeg hebt herhaald.

En wat we vaak herhalen, begint vertrouwd te voelen.

Je bent meer dan je verleden

Het gevaar van overtuigingen is dat ze ons doen geloven dat ze vaststaan. Dat ze beschrijven wie we zijn. Terwijl ze meestal alleen beschrijven hoe we tot nu toe naar onszelf hebben gekeken.

Een overtuiging is geen feit. Ze is een interpretatie die ooit logisch leek, maar vandaag niet noodzakelijk nog klopt. Net daarom kunnen overtuigingen ook veranderen.

Je hoeft ze daarom niet simpelweg te ontkennen, maar wat wel waardevol kan zijn is door stap voor stap nieuwe ervaringen op te doen die tonen dat een andere werkelijkheid ook mogelijk is.

Een nieuwe ervaring kan een oude overtuiging uitdagen

Stel dat je jarenlang geloofde dat je niet tegen kou kon. Dan stap je, misschien aarzelend, voor het eerst in een ijsbad.

Je merkt dat je lichaam zich aanpast. Dat je rustig blijft ademen. Dat je meer aankunt dan je vooraf dacht.

Misschien verandert die ene ervaring je leven niet. Maar ze kan wél een eerste barst maken in een overtuiging die jarenlang vanzelfsprekend leek.

En soms begint echte verandering precies daar.

Je gaat geen nieuwe overtuiging bedenken, maar je doet misschien wel een ervaring op die laat zien dat de oude overtuiging nooit de volledige waarheid was.

Overtuigingen zijn geen feiten. 

Het zijn interpretaties die ooit logisch leken, maar niet noodzakelijk vandaag nog kloppen.

Waarom saboteren we onszelf?

Heb je ooit gedacht:

“Waarom doe ik dit nu weer?”

Je wilt gezonder leven, maar grijpt toch naar ongezond eten.

Je neemt je voor om meer voor jezelf op te komen, maar zegt opnieuw overal ja op.

Je wilt veranderen, maar valt telkens terug in oude patronen.

Dat voelt soms alsof je jezelf saboteert.

Maar misschien is er iets anders aan de hand.

Oude beschermingsmechanismen

Veel reacties die we vandaag als lastig ervaren, waren ooit een slimme manier van ons brein om ons te beschermen.

Als kind ben je voortdurend aan het leren hoe de wereld werkt. Je brein zoekt naar manieren om met moeilijke situaties om te gaan. Wanneer een bepaalde reactie helpt om pijn, afwijzing of spanning te vermijden, is de kans groot dat die reactie zich herhaalt.

Wat ooit bescherming bood, kan later een gewoonte worden.

Je bent heus niet zwak, je brein kiest gewoon voor wat vertrouwd voelt.

Wanneer bescherming een beperking wordt

Denk bijvoorbeeld aan perfectionisme.

Voor de buitenwereld lijkt dat soms een sterke eigenschap. Maar onder perfectionisme schuilt vaak de overtuiging dat fouten maken niet veilig is.

Ook pleasen kan ooit een manier geweest zijn om conflicten te vermijden of erbij te horen. Boosheid kan een beschermingsreactie zijn wanneer je je aangevallen voelt. En vermijden kan een manier zijn om jezelf te beschermen tegen teleurstelling of afwijzing.

Deze reacties zijn dus niet zomaar fouten of karaktertrekken. Vaak zijn het oude strategieën die ooit nuttig waren, maar vandaag niet altijd meer helpen.

Je verleden hoeft je toekomst niet te bepalen

Het moeilijke is dat veel van deze patronen automatisch verlopen. We reageren vaak sneller dan we kunnen nadenken. Daardoor lijkt het soms alsof we geen keuze hebben.

Toch begint verandering vaak met één eenvoudige stap: het patroon leren herkennen.

Zodra je merkt dat je vanuit een oude overtuiging of een oud beschermingsmechanisme reageert, ontstaat er ruimte om een andere keuze te maken.

Niet altijd meteen. En zeker niet perfect. Maar wel stap voor stap.

Dat is vaak hoe echte verandering begint.

Oude ervaringen kunnen invloed blijven uitoefenen op hoe we vandaag reageren, 

ook als we ons die ervaringen niet meer bewust herinneren.

Kun je overtuigingen veranderen?

Het korte antwoord is: ja.

Maar meestal niet van de ene dag op de andere.

Veel mensen denken dat één inspirerend boek, één workshop of één krachtig inzicht voldoende is om een diepgewortelde overtuiging te veranderen.

In werkelijkheid verloopt dat proces meestal geleidelijk.

Je hersenen blijven zich aanpassen

Lange tijd dacht men dat onze hersenen na de kindertijd nauwelijks nog veranderden. Vandaag weten we dat dit niet klopt.

Onze hersenen beschikken over neuroplasticiteit: het vermogen om zich gedurende ons hele leven aan te passen. Door nieuwe ervaringen, herhaling en oefening kunnen bestaande verbindingen sterker of juist zwakker worden, terwijl er ook nieuwe verbindingen ontstaan.

Dat betekent niet dat oude overtuigingen zomaar verdwijnen.

Maar het betekent wél dat verandering mogelijk blijft.

Nieuwe ervaringen veranderen oude verhalen

Nieuwe overtuigingen ontstaan zelden door één inzicht.

Ze ontstaan doordat je nieuwe ervaringen blijft opdoen die de oude overtuiging langzaam tegenspreken.

Stel dat je jarenlang geloofde dat je niet sportief bent.

Eén wandeling zal die overtuiging waarschijnlijk niet veranderen. Maar wanneer je maandenlang blijft wandelen, fietsen of sporten en merkt dat je lichaam sterker wordt, ontstaat er langzaam een ander verhaal.

Hetzelfde geldt voor overtuigingen zoals:

  • “Ik durf dit niet.”
  • “Ik ben niet goed genoeg.”
  • “Ik kan niet omgaan met stress.”

Elke ervaring die laat zien dat het ook anders kan, zet die overtuiging een klein beetje onder druk.

Herhaling maakt het verschil

Verandering ontstaat niet alleen door nieuwe ervaringen, maar ook door herhaling.

Hoe vaker je nieuw gedrag oefent, hoe vertrouwder het wordt. Na verloop van tijd hoeft het steeds minder bewust en met steeds minder inspanning.

Wat vandaag nog onwennig voelt, kan morgen een nieuwe gewoonte zijn.

En precies daarin schuilt de kracht van verandering. Niet in één grote doorbraak. Maar in tientallen kleine ervaringen die samen een nieuw verhaal over jezelf schrijven.

Tijdens een ijsbad, een boswandeling of een ademhalingsoefening ontdek je soms dat je lichaam tot meer in staat is dan je vooraf dacht. 

Zulke ervaringen veranderen niet automatisch een overtuiging, maar ze kunnen wel het begin zijn van een nieuw verhaal dat je over jezelf vertelt.

Verandering begint zelden met een nieuwe overtuiging. 

Ze begint vaak met een nieuwe ervaring.

Van bewust naar automatisch

Elke nieuwe vaardigheid begint met bewuste aandacht.

Denk maar aan autorijden.

Tijdens je eerste rijlessen moet je overal tegelijk aan denken. Koppeling indrukken, schakelen, spiegels controleren, richtingaanwijzer gebruiken… Het vraagt zoveel concentratie dat een eenvoudig gesprek voeren bijna onmogelijk is.

Na verloop van tijd verandert dat.

Je rijdt dezelfde route naar je werk en merkt plots dat je nauwelijks nog bewust hebt nagedacht over het rijden. Je automatische piloot heeft het grotendeels overgenomen.

Hetzelfde gebeurt wanneer je leert fietsen. In het begin voelt alles onwennig. Je moet nadenken over je evenwicht, je stuur en je snelheid. Na voldoende oefening gaat het vanzelf.

Ook gewoontes werken op die manier.

Iemand die gezonder wil eten, zal in het begin bewust keuzes moeten maken. Misschien kost het moeite om een gezonde maaltijd te bereiden of een koekje te laten liggen. Maar door die keuzes regelmatig te herhalen, worden ze steeds vanzelfsprekender.

Dat is precies hoe ons brein leert.

Niet door één perfecte beslissing, maar door herhaling.

 

Verandering wordt een gewoonte

Hetzelfde geldt voor overtuigingen.

Wanneer je jezelf jarenlang vertelt dat je iets niet kunt, voelt die overtuiging vanzelfsprekend aan. Ze is onderdeel geworden van je automatische manier van denken.

Nieuwe overtuigingen vragen daarom niet alleen een nieuw inzicht, maar ook nieuwe ervaringen én herhaling.

Na verloop van tijd kost dat steeds minder energie. Wat eerst een bewuste keuze was, kan uiteindelijk een nieuwe gewoonte worden.

En misschien is dat wel het mooiste aan verandering. Ze voelt in het begin vaak onnatuurlijk. Maar met voldoende herhaling kan ze uiteindelijk net zo vanzelfsprekend worden als autorijden of fietsen.

 

Je hoeft jezelf niet telkens opnieuw te motiveren.

Uiteindelijk wil je dat het nieuwe gedrag je nieuwe automatische piloot wordt.

Je bént je overtuigingen niet

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van deze hele blog.

Je bént je overtuigingen niet. Je hébt overtuigingen.

Ze zijn gevormd door je opvoeding, ervaringen en de betekenis die je daar in het verleden aan hebt gegeven. Ze hebben je geholpen om de wereld te begrijpen, maar ze bepalen niet wie je bent.

En als overtuigingen aangeleerd kunnen worden, kunnen ze ook opnieuw veranderen.

Misschien niet in één dag. Misschien zelfs niet in één workshop.

Maar wel stap voor stap, telkens wanneer nieuwe ervaringen het oude verhaal een beetje minder vanzelfsprekend maken.

Je overtuigingen zijn ontstaan met een reden.

Ze hebben je ooit geholpen.

Maar ze hoeven je toekomst niet te bepalen.

Hoe wij hiermee werken

Bij Expedition Bliss geloven we niet dat één ademhalingsoefening, één ijsbad of één workshop je leven plots volledig verandert.

Verandering verloopt meestal geleidelijk.

Ze ontstaat wanneer je nieuwe ervaringen opdoet die stap voor stap laten zien dat je misschien meer kunt dan je vooraf dacht.

Tijdens onze workshops creëren we daarom een veilige omgeving waarin je lichaam nieuwe ervaringen kan opdoen. Door bewust te ademen, de natuur in te trekken of met koude om te gaan, ontdek je soms dat je rustiger kunt blijven dan je verwacht, dat je meer aankunt dan je dacht of dat een oude overtuiging misschien minder waar is dan ze altijd leek.

Dat zijn geen wondermiddelen. Maar het zijn wél ervaringen die een oude overtuiging zachtjes kunnen uitdagen.

Ben je benieuwd hoe dat voelt?

Ontdek onze adem- en ijsbadworkshops, of het Vuur & IJs Weekend en ervaar zelf wat een nieuwe ervaring met je kan doen.

Zo’n ervaring verandert niet automatisch een diepgewortelde overtuiging. Maar ze kan wél het begin zijn van een nieuw verhaal dat je over jezelf vertelt. En net dat maakt zulke ervaringen zo waardevol. Ze nodigen je uit om met een andere blik naar jezelf te kijken.

Je hoeft heus niet iemand anders te worden. Maar misschien ontdek je wel dat je altijd al meer mogelijkheden had dan je zelf geloofde.

Misschien is persoonlijke groei niet het worden van iemand anders.

 Misschien is het vooral het loslaten van overtuigingen die nooit echt bij je hebben gehoord.

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort?

De weersvoorspelling ziet er niet goed uit.

“Dan gaan we volgende week wel wandelen.”

Het regent.

“We blijven vandaag beter binnen.”

De zon schijnt.

“Eindelijk mooi weer!”

Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken. Zonder erbij stil te staan, zijn we regen, wind en kou steeds meer gaan zien als iets wat we liever vermijden.

Dat geldt niet alleen voor het weer. We leven in een wereld waarin comfort bijna vanzelfsprekend is geworden. We verwarmen onze huizen wanneer het koud is, zetten de airco aan tijdens een hittegolf, nemen voor korte afstanden de auto en brengen steeds meer tijd binnen door. Zelfs een paar regendruppels zijn soms al genoeg om een wandeling uit te stellen of meteen een paraplu boven te halen.

Daar is op zich niets mis mee. Comfort heeft ons leven op veel vlakken aangenamer en veiliger gemaakt.

De vraag daarom niet hoeveel comfort we hebben, maar hoeveel variatie we nog ervaren.

Ons lichaam is duizenden jaren geëvolueerd in een wereld waarin warmte en kou, zon, regen en wind elkaar voortdurend afwisselden. Vandaag brengen veel mensen het grootste deel van hun tijd door in een omgeving waar de temperatuur nauwelijks verandert en natuurlijke prikkels zoveel mogelijk worden vermeden.

Nu, die prikkels zijn niet verdwenen, maar wij zijn ze steeds beter gaan vermijden. En dat is jammer. Comfort is niet slecht, maar het is net dat lichaam en geest juist veel kunnen leren van afwisseling. 

Waarom ongemak niet altijd slecht is

We proberen ongemak vaak zo snel mogelijk weg te nemen.

Te warm? Airco aan.

Te koud? Verwarming hoger.

Het regent? Binnen blijven.

Maar ons lichaam is niet gemaakt om voortdurend dezelfde omstandigheden te ervaren.

Integendeel.

Ons lichaam is juist bijzonder goed in zich aanpassen. Wetenschappers noemen dat principe ook wel hormese: een korte, gecontroleerde uitdaging waarop het lichaam reageert door zich aan te passen. Niet omdat de uitdaging aangenaam is, maar omdat ze tijdelijk is en gevolgd wordt door voldoende herstel.

Dat zie je niet alleen bij koude.

Wanneer je sport, belast je je spieren. Tijdens het herstel worden ze sterker.

Wanneer je iets nieuws leert, daag je je hersenen uit. Na verloop van tijd wordt het gemakkelijker.

Ook een korte blootstelling aan kou of warmte kan zo’n natuurlijke prikkel zijn. Op zichzelf zijn kou of hitte niet persé gezond of ongezond, maar ze leren ons lichaam wel omgaan met afwisseling.

Hetzelfde geldt voor de natuur. Een frisse winterochtend of een wandeling in de regen zijn niet altijd comfortabel, maar ze nodigen je lichaam uit om zich opnieuw aan te passen. 

Misschien is dat precies wat we vandaag soms missen. Niet meer comfort, maar meer variatie.

 

Comfort helpt ons herstellen.

Afwisseling helpt ons groeien.

We hebben allebei nodig.

Regen is niet het probleem

Regen, wind en kou zijn niet de vijand. Misschien zijn het gewoon natuurlijke prikkels die we steeds minder ervaren.

Een wandeling in de regen verloopt anders dan een wandeling in de zon. Je stapt vaak wat trager, luistert meer naar de druppels op de bladeren en merkt geuren op die je op een droge dag nauwelijks waarneemt.

Ook mist verandert een landschap. Bekende paden voelen plots anders aan. Je blik reikt minder ver, waardoor je aandacht vanzelf dichter bij jezelf en je directe omgeving blijft.

Wind doet hetzelfde. Je voelt hem op je huid, hoort hem door de bomen gaan en merkt dat je lichaam zich automatisch aanpast aan de omstandigheden.

En kou?

Kou nodigt je uit om bewust te ademen en aanwezig te zijn. . Ze brengt je aandacht terug naar het huidige moment.

Misschien is dat wel de grootste kracht van de elementen. Ze vragen niets van ons, behalve dat we er even helemaal zijn.

Het zijn geen obstakels die een mooie dag verpesten. Ze zijn een deel van de natuur. En misschien worden onze wandelingen juist rijker wanneer we niet alleen de zon, maar ook regen, wind en kou opnieuw leren waarderen.

 

Soms is een wandeling niet mooi ondanks de regen, maar juist dankzij de regen.

Zijn we de natuur verleerd?

Kinderen zijn van nature nieuwsgierig.

Ze springen in plassen, maken moddertaarten, klimmen in bomen en vinden regen vaak veel minder vervelend dan volwassenen.

Toch leren ze al snel iets anders.

“Doe je jas aan, anders word je ziek.”

“Pas op voor de modder.”

“Blijf maar binnen, het regent.”

Uiteraard willen ouders hun kinderen beschermen. Dat is heel begrijpelijk. Maar misschien geven we onbewust ook de boodschap mee dat regen, wind en kou iets zijn om te vermijden.

Terwijl regen je niet ziek maakt.

Verkoudheden en griep worden veroorzaakt door virussen, niet door nat worden of buiten in de kou zijn. Kou kan er wel voor zorgen dat je je minder comfortabel voelt, maar ze is op zich niet de oorzaak van een verkoudheid.

En dat is net hetgene wat we een beetje zijn kwijtgeraakt.

Niet onze liefde voor de natuur, maar onze vanzelfsprekendheid om er deel van uit te maken. We trekken steeds minder naar buiten wanneer de omstandigheden niet perfect zijn. Daardoor missen we soms ervaringen die juist op een regenachtige of frisse dag bijzonder kunnen zijn.

Een bos ruikt anders na een regenbui. De stilte van een mistige ochtend voelt anders dan een zonnige middag. En een wandeling met wat wind vraagt misschien iets meer van je, maar geeft vaak ook iets terug.

We hoeven onze kinderen niet te leren dat regen slecht is.

Misschien mogen we hen juist laten ontdekken dat de natuur niet alleen mooi is wanneer de zon schijnt.

Misschien hebben we juist méér natuur nodig

Misschien hebben we niet méér comfort nodig.

Maar méér afwisseling. Meer seizoenen. Meer wind. Meer regen. Meer zon.

Meer momenten waarop we voelen dat we deel uitmaken van de natuur, in plaats van er alleen naar te kijken.

Dat betekent niet dat we voortdurend uit onze comfortzone moeten stappen. Integendeel. Comfort heeft zijn plaats. Net zoals herstel na een training belangrijk is, hebben we ook rust en warmte nodig.

Maar soms zijn we onderweg vergeten hoe waardevol een beetje natuurlijke variatie kan zijn.

Een frisse ochtendwandeling. Een regenbui tijdens een boswandeling. Een kampvuur op een koude avond. Een ijsbad dat je dwingt om rustig te blijven ademen.

Het zijn allemaal kleine momenten waarop je lichaam zich opnieuw mag aanpassen aan de omstandigheden. Je hoeft niet harder te worden. Beschouw het als een uitnodiging om opnieuw in contact te komen met jezelf en de wereld om je heen.

Misschien is dat ook de reden waarom steeds meer mensen de natuur bewust opzoeken. Om even los te komen van de constante prikkels en het comfort van alledag.

Wil je daar meer over weten? Lees dan ook onze blog over bosbaden, waarin we dieper ingaan op de bijzondere invloed van de natuur op lichaam en geest.

Daarom werken wij met de elementen

Bij Expedition-Bliss proberen we de natuur niet te controleren.

Tijdens het Vuur & IJs Weekend passen we ons niet voortdurend aan het weer aan. Maar we proberen de omstandigheden niet voortdurend naar onze hand te zetten. 

Schijnt de zon? Mooi.

Regent het? Ook goed.

Hangt er mist? Dan wandelen we in de mist.

Want de natuur past zich niet aan onze agenda aan. En wij hoeven dat ook niet altijd te doen.

De elementen halen ons uit de automatische piloot en brengen onze aandacht terug naar het huidige moment.

Opvallend genoeg zijn het achteraf zelden de perfecte zomerdagen waar deelnemers over praten. Het zijn vaak juist de regenbui tijdens een wandeling, de stilte van een mistige ochtend of de warmte van een kampvuur na een frisse dag die het langst blijven hangen.

Misschien zit de mooiste ervaring niet in perfecte omstandigheden.

Maar in het leren waarderen van de natuur zoals ze zich die dag aan je laat zien.

Tot slot

Het probleem zit niet in de regen.

Maar in onze overtuiging dat een goede dag altijd warm, droog en zonnig moet zijn.

Want wie alleen naar buiten gaat wanneer de omstandigheden perfect zijn, mist precies datgene wat de natuur zo bijzonder maakt.

Een bos ruikt intenser na een regenbui.

Een kampvuur voelt warmer op een frisse avond.

En een wandeling in de wind kan je soms meer laten voelen dan een middag waarop alles comfortabel is.

We hoeven de elementen niet voortdurend te controleren of te vermijden. Misschien mogen we ze gewoon opnieuw leren ervaren.

Maar omdat de natuur ons telkens opnieuw uitnodigt om te vertragen, aanwezig te zijn, mee te bewegen met wat zich aandient en om opnieuw verbinding te maken met de wereld om ons heen. 

En precies daar begint het Vuur en Ijs weekend.

De natuur opnieuw toelaten zoals ze werkelijk is.

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad?

Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress.

Waarom nemen mensen een ijsbad?

Steeds meer mensen nemen een ijsbad. Sommigen doen het om mentaal weerbaarder te worden, anderen hopen op een sneller herstel na het sporten of willen ontdekken wat koude training met hun lichaam doet.

Tegelijk roept een ijsbad heel wat vragen op. Is het echt gezond? Hoe koud moet het water zijn? Hoelang blijf je erin? En is een ijsbad geschikt voor iedereen?

Op deze pagina vind je een compleet overzicht van wat er gebeurt in je lichaam waneer je er in stapt, welke mogelijke voordelen en risico’s er zijn en hoe je er op een veilige manier mee kunt beginnen. We baseren ons daarbij op wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en een nuchtere kijk op koude training. Geen overdreven beloftes, maar duidelijke informatie waarmee je zelf een bewuste keuze kunt maken.

Ben je specifiek geïnteresseerd in de Wim Hof Methode en de rol die een ijsbad daarin speelt? Lees dan ook onze uitgebreide blog over de Wim Hof Methode en ijsbaden.

Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je in een ijsbad stapt?

Wanneer je voor het eerst in een ijsbad stapt, reageert je lichaam onmiddellijk. Dat is heel normaal. Kou is immers een krachtige, maar natuurlijke prikkel.

Je lichaam schakelt over naar de vecht-, vlucht- of bevriesreactie

Je zenuwstelsel ziet de plotse kou in eerste instantie als een vorm van stress. Daardoor wordt automatisch de vecht-, vlucht- of bevriesreactie geactiveerd. Je lichaam bereidt zich voor om snel te handelen en richt alle aandacht op één doel: overleven.

Deze reactie gebeurt volledig automatisch. Je hoeft daar niet over na te denken. Juist daarom voelt een ijsbad de eerste seconden vaak zo intens.

 

Een vergelijking tussen het sympatische zenuwstelsel en het paraysmpatische zenuwstelsel. Dus stresssysteem versus herstelsysteem

Je bloedvaten vernauwen

Om warmteverlies te beperken, vernauwen de bloedvaten in je huid en ledematen. Daardoor wordt meer bloed naar je vitale organen gestuurd, zoals je hart, longen en hersenen.

Wanneer je uit het ijsbad stapt, verwijden de bloedvaten geleidelijk opnieuw en stroomt er weer meer bloed naar je huid en ledematen.

Daardoor kun je soms een verrassend effect ervaren. Hoewel je al enkele minuten uit het ijsbad bent, krijg je het plots opnieuw koud of begin je te rillen. Dit wordt ook wel de afterdrop genoemd.

Tijdens het ijsbad zijn je armen en benen immers afgekoeld. Wanneer de bloedvaten zich opnieuw openen, mengt het koudere bloed uit je ledematen zich geleidelijk met het warmere bloed uit je lichaamskern. Daardoor kan je lichaamstemperatuur tijdelijk nog wat verder dalen, zelfs nadat je het water al hebt verlaten.

Dat klinkt misschien vreemd, maar het is een normale fysiologische reactie. Daarom is het belangrijk om jezelf na een ijsbad rustig opnieuw te laten opwarmen.

Meer weten? Verderop in deze gids beantwoorden we de veelgestelde vraag: Waarom krijg je het soms pas koud nadat je uit een ijsbad bent gestapt?

 

Je ademhaling versnelt

De eerste seconden in een ijsbad zul je waarschijnlijk sneller en oppervlakkiger ademen. Dat is een normale reactie van je lichaam op de plotselinge temperatuurverandering. Je zenuwstelsel schakelt onmiddellijk over naar een vecht-, vlucht- of bevriesreactie. Deze eerste ademhalingsreactie wordt ook wel de koude-schokreactie genoemd en kan lijken op een korte hyperventilatiereactie.

Hoewel dit intens kan aanvoelen, is het bij gezonde mensen een normale fysiologische reactie. Daarom is het belangrijk om altijd met je hoofd boven water te blijven en rustig de tijd te nemen om je ademhaling weer onder controle te krijgen.

Zoals Wim Hof vaak zegt: “Just follow the breath, it will guide you.”

Probeer je ademhaling niet te forceren. Richt je aandacht vooral op een rustige uitademing. Door geleidelijk langer uit te ademen, neemt de spanning vaak vanzelf af en krijgt je lichaam de kans om zich aan de kou aan te passen. Zo ondersteun je de overgang van de eerste stressreactie naar meer ontspanning.

Ervaring uit onze workshops : Veel mensen denken dat de grootste uitdaging de kou is. In werkelijkheid is het vaak de eerste dertig seconden van je ademhaling. Zodra die weer rustig wordt, verandert meestal ook de ervaring van het ijsbad.

 

Je lichaam maakt stresshormonen vrij

Tijdens een ijsbad stijgt onder andere de hoeveelheid adrenaline en noradrenaline. Deze hormonen helpen je lichaam om met de plotselinge kou om te gaan en zorgen ervoor dat je alerter en scherper wordt.

Na afloop ervaren veel mensen bovendien een verhoogd gevoel van energie en welzijn. Daar gaan we verderop in deze blog dieper op in.

Je lichaam leert zich aanpassen

Wanneer je regelmatig koude training doet, leert je lichaam steeds beter omgaan met temperatuurverschillen.

Ook het bruine vetweefsel, dat warmte kan produceren, wordt hierbij mogelijk geactiveerd. Onderzoek naar dit proces loopt nog volop, maar het lijkt één van de manieren waarop het lichaam zich aanpast aan regelmatige blootstelling aan kou.

Veel belangrijker dan de hormonen…

Uiteindelijk draait een ijsbad niet om adrenaline, dopamine of percentages.

Het draait om wat jij doet op het moment dat je lichaam zegt:

“Ik wil eruit.”

En jij rustig blijft ademen.

Dat is de echte training.

 

Wat zegt de wetenschap?

De afgelopen jaren is er steeds meer wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effecten van koude training en ijsbaden. Hoewel nog lang niet alles bekend is, wijzen verschillende studies erop dat regelmatige blootstelling aan kou verschillende fysiologische reacties kan uitlokken.

Onderzoek suggereert onder meer dat koude blootstelling:

  • de aanmaak van stresshormonen zoals noradrenaline tijdelijk verhoogt;
  • de alertheid en concentratie kan verbeteren;
  • een rol kan spelen bij het activeren van bruin vetweefsel;
  • mogelijk bijdraagt aan een betere regulatie van de bloedsuikerspiegel en het energieverbruik;
  • bij sommige mensen ontstekingsreacties en spierpijn na intensieve inspanning tijdelijk kan verminderen.

Tegelijk is het belangrijk om de resultaten niet te overschatten. Veel studies zijn uitgevoerd bij kleine groepen deelnemers, duren slechts enkele weken of onderzoeken specifieke vormen van koude blootstelling. Daardoor kunnen onderzoekers nog geen harde conclusies trekken over de langetermijneffecten voor de algemene bevolking.

Ook worden op sociale media regelmatig gezondheidsclaims gedaan die onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd zijn. Een ijsbad is geen wondermiddel dat alle gezondheidsproblemen oplost.

Wel lijkt regelmatige koude training, wanneer je deze veilig opbouwt, voor veel mensen een waardevolle aanvulling te kunnen zijn op een gezonde leefstijl. Niet omdat kou op zichzelf magisch is, maar omdat ze je lichaam blootstelt aan een korte, gecontroleerde stressprikkel. Wetenschappers noemen dit ook wel hormese: een beperkte uitdaging waarop het lichaam zich probeert aan te passen.

In onze moderne samenleving brengen we het grootste deel van de dag door in een comfortabele omgeving. We wonen, werken, rijden en slapen meestal bij een aangename temperatuur. Juist daarom kan een korte blootstelling aan kou een interessante prikkel zijn. Net om je lichaam af en toe uit die constante comfortzone te halen.

Net zoals beweging je spieren uitdaagt en vasten je stofwisseling prikkelt, kan koude je lichaam op een andere manier uitnodigen om zich aan te passen.

Ben je benieuwd welke onderzoeken er precies zijn gedaan naar koude training en de Wim Hof Methode? Lees dan ook onze uitgebreide blog over de wetenschap achter de Wim Hof Methode.

Wat zijn de voordelen van een ijsbad?

Een ijsbad is veel meer dan een koude uitdaging. Wanneer je het op een veilige en gecontroleerde manier toepast, kan koudetraining zowel je lichaam als je geest op verschillende manieren ondersteunen.

Niet iedereen ervaart dezelfde effecten, maar dit zijn de voordelen die het vaakst worden genoemd.

Mentale voordelen

Veel mensen merken na verloop van tijd dat ze:

  • beter leren omgaan met stress;
  • meer mentale veerkracht ontwikkelen;
  • meer zelfvertrouwen krijgen door bewust uit hun comfortzone te stappen;
  • zich energieker en alerter voelen;
  • meer focus ervaren.

Fysieke voordelen

Koudetraining zet verschillende systemen in je lichaam aan het werk. Zo kan het bijdragen aan:

  • een betere doorbloeding en training van het hart- en vaatstelsel;
  • een verbeterde thermoregulatie (je lichaam leert beter omgaan met warmte en kou);
  • een natuurlijke afgifte van stresshormonen zoals adrenaline en noradrenaline;
  • de aanmaak van neurotransmitters zoals dopamine, die een rol spelen bij motivatie en welzijn.

Daarnaast ervaren veel mensen een sneller herstel na fysieke inspanning en een algemeen gevoel van vitaliteit.

 

Een sterker immuunsysteem?

Er zijn aanwijzingen dat regelmatige koudetraining, in combinatie met een gezonde levensstijl, een positieve invloed kan hebben op het immuunsysteem. De exacte mechanismen worden nog volop onderzocht, maar verschillende studies zoals de Endotoxine studie door de Radboud Universiteit tonen veelbelovende resultaten.

 

Ervaar het zelf

Het grootste voordeel van een ijsbad laat zich moeilijk in cijfers uitdrukken.

Het moment waarop je rustig blijft terwijl je lichaam schreeuwt om uit het koude water te stappen, geeft veel mensen een gevoel van rust, controle en vertrouwen. Niet omdat de kou verdwijnt, maar omdat jij leert er anders mee om te gaan.

Misschien is dat wel de grootste winst van koudetraining.

 

genietend van de connectie met jezelf in het ijsbad

Hoe begin je veilig met een ijsbad?

Een ijsbad nemen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat je rustig opbouwt en je lichaam de tijd geeft om aan de kou te wennen. Kouder of langer is niet automatisch beter.

1. Kies een geschikte tub of bad

Een ijsbad kan in een speciale ijsbadtub, maar ook in een stevig ligbad. Zorg ervoor dat je voldoende ruimte hebt om comfortabel te zitten en dat het water ongeveer tot aan je schouders komt.

Meer info nodig over welk ijsbad? Kijk dan even op onze blog over ‘welk ijsbad kopen?

2. Begin met een haalbare temperatuur

Voor beginners is een watertemperatuur tussen 8 en 12 °C meestal al voldoende. Gebruik bij voorkeur een thermometer om de temperatuur te controleren.

Het is een misverstand dat een ijsbad zo koud mogelijk moet zijn. Je lichaam heeft tijd nodig om zich aan de kou aan te passen.

3. Stap rustig in

Ga rustig in het water zitten en laat je lichaam geleidelijk wennen aan de kou. Zodra je klaar bent, laat je je lichaam bij voorkeur tot aan de schouders in het water zakken. Houd je hoofd boven water.

Door je lichaam in één keer volledig onder te dompelen (tot aan de schouders), krijgt het een duidelijke en gelijkmatige koudeprikkel. Blijf dus niet te lang met alleen je benen of je middel in het water zitten. Dat maakt de ervaring vaak net oncomfortabeler en geeft je lichaam minder de kans om zich volledig aan de kou aan te passen.

De eerste seconden zal je ademhaling waarschijnlijk versnellen. Dat is normaal. Probeer vervolgens niet tegen de kou te vechten, maar richt je aandacht op een rustige uitademing. Na verloop van tijd zal je ademhaling meestal vanzelf weer rustiger worden.

4. Blijf niet te lang zitten

Voor de meeste beginners is 1 tot 2 minuten meer dan voldoende. Ook wanneer het na een tijdje comfortabeler begint te voelen, betekent dat niet dat je lichaam niet verder afkoelt.

Bouw de duur daarom geleidelijk op en luister altijd naar de signalen van je lichaam.

5. Warm rustig weer op

Na het ijsbad warm je lichaam meestal vanzelf weer op. Trek droge, warme kledij aan en geef jezelf de tijd om terug op temperatuur te komen. Intensief opwarmen met een hete douche of sauna is meestal niet nodig. Rustig bewegen of een warme drank drinken is vaak al voldoende.

Probeer je lichaam daarbij zoveel mogelijk zelf het werk te laten doen. Dat sluit aan bij het principe van hormesis: een milde, kortdurende prikkel waarop het lichaam zich aanpast. Net zoals spieren sterker worden na krachttraining, leert je lichaam ook omgaan met koude wanneer je die geleidelijk en regelmatig toepast.

Onderzoek suggereert dat zulke gecontroleerde prikkels verschillende aanpassingsmechanismen in het lichaam kunnen stimuleren. Denk bijvoorbeeld aan een efficiëntere warmteregulatie, veranderingen in het energieverbruik en mogelijk ook positieve effecten op bepaalde onderdelen van het immuunsysteem. Het onderzoek hiernaar is echter nog volop in ontwikkeling.

Ben je benieuwd welke effecten van koude training wel en niet wetenschappelijk onderbouwd zijn? Lees dan ook onze uitgebreide blog over de wetenschap achter de Wim Hof Methode.

Veelgemaakte fouten

  • Meteen beginnen met een ijsbad van 2 of 3 °C.
  • Denken dat langer altijd beter is.
  • Geen thermometer gebruiken.
  • Te snel of paniekerig ademen.
  • Je grenzen negeren omdat “het nog wel lukt”.
  • Alleen een ijsbad nemen wanneer je nog geen ervaring hebt.

Begin liever met koud douchen

Vind je een ijsbad nog een te grote stap? Dan is regelmatig koud afdouchen een uitstekende manier om aan koude training te wennen. Je leert je ademhaling onder controle te houden en je lichaam raakt geleidelijk vertrouwd met de kou.

Lees ook onze uitgebreide gids over koud douchen.

Zijn er risico’s bij het nemen van een ijsbad?

Een ijsbad is voor de meeste gezonde mensen veilig wanneer je het rustig opbouwt en je lichaam de tijd geeft om aan de kou te wennen. Toch is een ijsbad niet zonder risico’s.

Zodra je in koud water stapt, reageert je lichaam onmiddellijk. Je hartslag en bloeddruk veranderen, je ademhaling versnelt en je zenuwstelsel schakelt over naar een stressreactie. Dat is een normale reactie, maar het betekent ook dat een ijsbad meer is dan “even koud water verdragen”.

Daarom is een goede voorbereiding belangrijk. Begin niet meteen met extreem koud water of lange sessies. Bouw de duur en temperatuur geleidelijk op en luister naar de signalen van je lichaam. Het doel is niet om zo lang mogelijk in het water te blijven, maar om de kou op een veilige en gecontroleerde manier te ervaren.

Voor de meeste mensen geldt: stop wanneer je merkt dat je de controle over je ademhaling verliest, hevig begint te rillen of je onwel voelt. Een ijsbad is geen wedstrijd. Meer of langer is niet automatisch beter.

Voor sommige mensen is extra voorzichtigheid nodig of wordt een ijsbad afgeraden. Daar gaan we hieronder verder op in.

Wie moet extra opletten bij koude training?

Hoewel een ijsbad voor de meeste gezonde mensen veilig is wanneer je het rustig opbouwt, zijn er situaties waarin extra voorzichtigheid nodig is of waarin koude training wordt afgeraden.

Mensen met hart- en vaatziekten

Koude zorgt ervoor dat je bloedvaten vernauwen en je hart harder moet werken. Heb je een hartziekte, een hartritmestoornis of heb je onlangs een hartinfarct gehad? Overleg dan altijd eerst met je behandelend arts voordat je aan koude training begint.

Mensen met een hoge bloeddruk

Een ijsbad kan de bloeddruk tijdelijk verhogen. Heb je een hoge bloeddruk die goed onder controle is, dan is koude training soms wel mogelijk. Is je bloeddruk onbehandeld of slecht gereguleerd, overleg dan eerst met je arts.

Tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap wordt het afgeraden om te starten met ijsbaden of andere intensieve vormen van koude training. Over de veiligheid hiervan is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar. Ben je al vóór je zwangerschap gewend aan koude training, bespreek dit dan met je arts of verloskundige.

Bij epilepsie

Heb je epilepsie, dan wordt een ijsbad afgeraden. Een aanval in of rond koud water kan levensgevaarlijke situaties veroorzaken.

Bij Raynaud-syndroom (type 2)

Mensen met het secundaire Raynaud-syndroom (type 2) wordt afgeraden om een ijsbad te nemen. Door de sterke vernauwing van de bloedvaten kunnen de klachten verergeren. Bij het primaire Raynaud-syndroom (type 1) verschillen de ervaringen, maar ook dan is voorzichtigheid en medisch advies aangewezen.

Na alcohol of drugs

Neem nooit een ijsbad onder invloed van alcohol of drugs. Ze beïnvloeden je beoordelingsvermogen, kunnen de reactie van je lichaam op de kou veranderen en vergroten het risico op gevaarlijke situaties.

Neem de eerste keren geen ijsbad alleen

De meeste mensen doorlopen een ijsbad zonder problemen. Toch is het verstandig om de eerste keren niet alleen te oefenen. Je lichaam reageert immers anders op kou dan je vooraf kunt inschatten.

Zorg daarom voor een gecontroleerde omgeving. Meet de watertemperatuur (voor de meeste beginners is een temperatuur tussen ongeveer 8 en 12 °C een goede richtlijn), leg een handdoek en droge kleding klaar en zorg ervoor dat je jezelf nadien rustig kunt opwarmen in een warme ruimte.

Het is bovendien verstandig dat er de eerste keren iemand aanwezig is. Het geeft extra veiligheid en rust terwijl je leert hoe jouw lichaam op de kou reageert.

Dat is ook de manier waarop we tijdens onze workshops werken: een veilige omgeving, duidelijke begeleiding en voldoende aandacht voor voorbereiding én opwarming achteraf.

Een praktische vuistregel die we tijdens onze workshops soms gebruiken, is de vraag of iemand zonder problemen intensief kan sporten of naar de sauna gaat. Dat kan een eerste indicatie geven, maar het blijft een algemene richtlijn en geen medisch advies. 

Twijfel je of een ijsbad voor jou geschikt is? Overleg dan met je huisarts of behandelend arts voordat je met koude training begint. Veiligheid gaat altijd voor.

 

Een ijsbad of koud douchen?

Zowel een ijsbad als een koude douche zijn vormen van koude training. Ze zorgen allebei voor een prikkel waarop je lichaam en zenuwstelsel reageren. Welke keuze het beste is, hangt vooral af van je ervaring, je doel en hoeveel tijd je hebt.

Koud douchen

Een koude douche is laagdrempelig en eenvoudig in je dagelijkse routine in te passen. Je hebt er geen speciale materialen voor nodig en je kunt geleidelijk wennen aan de kou. Daarom is het voor veel mensen een ideale eerste stap.

Een ijsbad

Een ijsbad geeft een intensere en beter controleerbare koudeprikkel. Omdat je hele lichaam tegelijk wordt blootgesteld aan koud water, is de reactie vaak krachtiger dan bij een douche. Daardoor kiezen veel mensen voor een ijsbad wanneer ze al wat meer ervaring hebben met koude training.

Welke keuze is de beste?

Er is geen goed of fout.

Wil je rustig kennismaken met koude training? Dan is een koude douche een uitstekend begin.

Zoek je een intensere ervaring of wil je bewust tijd nemen voor koude blootstelling? Dan kan een ijsbad een logische volgende stap zijn.

Belangrijker dan de keuze tussen beide is de regelmaat. Een koude douche die je drie keer per week neemt, levert waarschijnlijk meer op dan een ijsbad dat je één keer probeert en daarna nooit meer doet.

Benieuwd naar de verschillen tussen een koude douche en een ijsbad? Lees dan ook onze uitgebreide gids over koud douchen, waarin we beide vormen van koude training uitgebreid met elkaar vergelijken.

Wat is koude training?

Koude training is de verzamelnaam voor verschillende manieren waarop je je lichaam bewust en gecontroleerd blootstelt aan kou. Een ijsbad is daar misschien wel de bekendste vorm van, maar zeker niet de enige.

Het doel van koude training is niet om zo lang mogelijk koud te hebben. Het gaat om een korte, gecontroleerde prikkel waarop je lichaam zich geleidelijk leert aanpassen. Daarom is een rustige opbouw belangrijker dan de intensiteit van de kou.

Er zijn verschillende manieren om aan koude training te doen.

Koud douchen

Een koude douche is voor de meeste mensen de eenvoudigste manier om te beginnen. Je hebt er niets extra voor nodig en je kunt de duur en temperatuur geleidelijk opbouwen.

Een ijsbad

Een ijsbad zorgt voor een intensere en beter controleerbare koudeprikkel. Doordat een groot deel van je lichaam tegelijk wordt blootgesteld aan koud water, ervaren veel mensen dit als een volgende stap na koud douchen.

Dippen in natuurwater

Ook een korte onderdompeling in een meer, rivier of de zee is een vorm van koude training. Houd er wel rekening mee dat natuurwater veel minder voorspelbaar is dan een gecontroleerd ijsbad. Stroming, wind, golven en de buitentemperatuur kunnen de ervaring aanzienlijk zwaarder maken.

Vooral in februari en maart, wanneer het water vaak zijn laagste temperatuur bereikt, wordt de intensiteit van de koude gemakkelijk onderschat. Heb je nog geen ervaring met koude training? Dan raden we af om zonder begeleiding in natuurwater te dippen.

Minstens even belangrijk als het dippen zelf, is wat er nadien gebeurt.

Wanneer je uit het water komt, blijft je lichaam vaak nog verder afkoelen. Door de combinatie van natte kledij, wind en een lage buitentemperatuur kan je veel sneller warmte verliezen dan je verwacht. Zorg daarom altijd voor een goed voorbereide opwarming: droge kleding, een handdoek, beschutting tegen wind en regen en een warme plek waar je rustig kunt herstellen.

Dat is iets wat we soms zien bij georganiseerde nieuwjaarsduiken. Er wordt veel aandacht besteed aan de opwarming vóór de duik, terwijl de periode na het water minstens even belangrijk is. Juist dan is je lichaam het meest kwetsbaar voor verder warmteverlies.

Er wordt vaak gezegd dat het ijsbad zelf het gemakkelijkste deel is. De echte uitdaging begint soms pas wanneer je uit het water stapt.

Op dat moment krijg je niet alleen te maken met de buitentemperatuur, maar mogelijk ook met wind, regen of natte kledij. Bovendien kan je lichaam nog verder afkoelen door de afterdrop: het verschijnsel waarbij je het pas enkele minuten na het ijsbad opnieuw koud krijgt of begint te rillen.

Hoe sterk die afterdrop is, verschilt van persoon tot persoon en hangt onder meer af van de temperatuur van het water en hoe lang je aan de kou bent blootgesteld.

Daarom hoort een goede opwarming net zo goed bij koude training als het ijsbad zelf.

Ervaring uit de praktijk : Het ijsbad is niet het einde van de training. Ook de periode erna vraagt minstens zoveel aandacht.

Winterwandelingen

Ook wandelen in koude omstandigheden kan een waardevolle vorm van koude training zijn. Door je lichaam geleidelijk bloot te stellen aan frisse lucht, leert het zich aanpassen aan lagere temperaturen, zonder dat je meteen een ijsbad hoeft te nemen.

Fietsen in de winter

Ook een korte fietstocht op een frisse winterdag kan een mooie trainingsprikkel zijn. Zelf fiets ik af en toe bewust in een T-shirt wanneer de omstandigheden veilig zijn, terwijl ik mijn handen wel bescherm met handschoenen. Zo krijgt mijn lichaam een flinke koudeprikkel, zonder dat mijn handen te veel afkoelen. Ook hier geldt: bouw rustig op en forceer niets.

Sneeuw en blotevoets wandelen

Sommige mensen kiezen ervoor om korte tijd op blote voeten door sneeuw of koud gras te wandelen. Ook dat kan verrassend intens aanvoelen. Net als bij andere vormen van koude training zijn een rustige ademhaling en je volledige aandacht de sleutel. Niet om de kou te onderdrukken, maar om er bewust mee om te gaan.

Een speelse variant is het maken van een snow angel: je gaat met je blote bovenlichaam kort op je rug in de sneeuw liggen en maakt met je armen en benen brede bewegingen. Dat geeft een heel andere koudeprikkel dan een ijsbad en kan een leuke manier zijn om de winter op een nieuwe manier te beleven. Ook hier geldt: houd het kort, luister naar je lichaam en warm jezelf nadien rustig weer op.

Veiligheid staat altijd voorop

Welke vorm van koude training je ook kiest, luister altijd naar je lichaam en bouw geleidelijk op. Koude training draait niet om afzien of records verbreken, maar om een gecontroleerde prikkel waar je lichaam zich stap voor stap aan kan aanpassen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet je in een ijsbad blijven?

Er bestaat geen ideale tijd die voor iedereen geldt.

Veel mensen denken dat het doel van een ijsbad is om een bepaald aantal minuten te halen. Binnen de Wim Hof Methode kijken we daar anders naar.

De eerste momenten in een ijsbad zijn vaak het moeilijkst. Je ademhaling versnelt, je lichaam spant zich op en je zenuwstelsel reageert op de plotselinge kou.

Na een tijdje merk je vaak dat die eerste stressreactie afneemt. Je ademhaling wordt rustiger, je ontspant en je voelt dat je opnieuw controle krijgt.

Voor veel mensen is dat het moment waarop de belangrijkste training heeft plaatsgevonden.

Daarom raden we af om voortdurend op de klok te kijken. Zodra je je aandacht richt op de tijd, ben je minder aanwezig bij wat er in je lichaam gebeurt.

De klok bepaalt je training niet. Je ademhaling wel.

Wil je meer leren over ademhaling tijdens een ijsbad? Lees dan ook onze uitgebreide blog over de Wim Hof Methode en ijsbaden, waarin we stap voor stap uitleggen hoe je je ademhaling kunt gebruiken tijdens koude training.

Hoe vaak mag je een ijsbad nemen?

Er bestaat geen vaste regel voor hoe vaak je een ijsbad “moet” nemen. Dat hangt af van je ervaring, je algemene gezondheid, je trainingsbelasting en hoe goed je lichaam herstelt.

Sommige mensen nemen dagelijks een ijsbad en voelen zich daar prima bij. Anderen kiezen bewust voor één of twee keer per week. Beide kunnen goed werken, zolang je naar je lichaam blijft luisteren.

Belangrijk is om te onthouden dat een ijsbad een korte, gecontroleerde stressprikkel is. Net zoals bij sporten is het niet alleen de prikkel die belangrijk is, maar ook het herstel erna.

 

Mijn persoonlijke advies

Vanuit mijn ervaring als instructeur raad ik de meeste mensen aan om één à twee ijsbaden per week te nemen. Dat is voor veel beginners en recreatieve sporters meer dan voldoende om de voordelen van koudetraining te ervaren.

Merk je dat je voortdurend vermoeid bent, slecht herstelt of tegen je zin in het ijsbad stapt? Dan kan dat een teken zijn dat je lichaam meer herstel nodig heeft.

Koudetraining is geen wedstrijd. Het doel is niet om zo vaak mogelijk een ijsbad te nemen, maar om je lichaam op een gezonde manier uit te dagen en daarna voldoende tijd te geven om zich aan te passen.

Zoals altijd geldt: luister naar je lichaam. Dat blijft de beste graadmeter.

 

Waarom voel je je zo energiek na een ijsbad?

Je lichaam maakt eerst stresshormonen aan

Wanneer je in een ijsbad stapt, ervaart je lichaam de kou als een tijdelijke stressprikkel. Daardoor komen onder andere adrenaline, cortisol en vooral noradrenaline vrij.

Noradrenaline speelt een belangrijke rol bij alertheid, concentratie en het vasthouden van lichaamswarmte doordat de bloedvaten vernauwen.

Onderzoek suggereert dat de hoeveelheid noradrenaline tijdens koude blootstelling tijdelijk sterk kan toenemen. Dat is waarschijnlijk een van de redenen waarom veel mensen zich na een ijsbad alerter en helderder voelen.

Het is daarbij belangrijk te beseffen dat het gaat om een korte, tijdelijke stijging. Een langdurig verhoogde hoeveelheid noradrenaline is iets heel anders en wordt juist in verband gebracht met een aanhoudende stressreactie, gevoelens van onrust en een verhoogde alertheid. Bij koude training lijkt het net die kortdurende prikkel, gevolgd door herstel, die interessant kan zijn.

De mogelijke voordelen lijken dus niet te liggen in zo veel mogelijk noradrenaline, maar in de manier waarop je lichaam reageert op een korte stressprikkel, waarna het opnieuw kan herstellen.

Daarna volgen ook andere stoffen

Naast stresshormonen worden tijdens en na koude blootstelling ook verschillende neurotransmitters en hormonen beïnvloed.

Een van de bekendste is dopamine, een stof die betrokken is bij motivatie, beloning en het ervaren van plezier.

Sommige studies laten zien dat dopamine na koude blootstelling tijdelijk sterk kan stijgen. Dat zou kunnen verklaren waarom veel mensen zich na een ijsbad niet alleen energieker, maar ook opgewekter voelen.

Ook over stoffen zoals endorfines, serotonine en oxytocine wordt onderzoek gedaan. Hoewel deze vaak als “gelukshormonen” worden omschreven, is hun rol bij koude training minder duidelijk dan die van noradrenaline en dopamine.

Het is waarschijnlijk de combinatie die het verschil maakt

Het gevoel na een ijsbad laat zich waarschijnlijk niet verklaren door één hormoon.

De koudeprikkel, de bewuste ademhaling, de mentale uitdaging en de verschillende stoffen die tijdens en na de blootstelling vrijkomen, versterken elkaar.

Dat maakt dat veel mensen zich na een ijsbad energieker, helderder en beter in hun vel voelen.

Wist je dat?

Adrenaline en noradrenaline lijken op elkaar, maar hebben niet exact dezelfde functie. Bij koude training krijgt vooral noradrenaline veel aandacht omdat het betrokken is bij alertheid, concentratie en de vernauwing van de bloedvaten.

Waarom voelt een ijsbad eerst zo moeilijk, maar daarna zo goed?

Vrijwel iedereen ervaart hetzelfde wanneer hij voor het eerst een ijsbad neemt. De eerste seconden voelen vaak overweldigend. Je ademhaling versnelt, je hartslag stijgt en je lichaam lijkt maar één boodschap te hebben:

“Hier moet ik uit!”

Dat is geen teken dat er iets misgaat. Het is de natuurlijke vecht-, vlucht- of bevriesreactie van je lichaam.

Je lichaam denkt dat je in gevaar bent

Ons zenuwstelsel is erop gebouwd om ons te beschermen tegen bedreigingen. Plotselinge blootstelling aan koud water wordt door het lichaam gezien als een acute stressprikkel.

Daardoor schakelt het sympathische zenuwstelsel onmiddellijk in. Je ademhaling versnelt, je hartslag en bloeddruk veranderen, je pupillen worden groter en je lichaam maakt zich klaar om te reageren.

Die reactie voelt intens, maar is bij gezonde mensen een normaal onderdeel van koude training.

De sleutel is je ademhaling

Hoewel je de eerste schrikreactie niet kunt voorkomen, heb je wel invloed op wat er daarna gebeurt.

Door je ademhaling bewust te vertragen en je aandacht erbij te houden, geef je je zenuwstelsel het signaal dat de situatie onder controle is. Je lichaam begint zich geleidelijk aan de kou aan te passen en de eerste stressreactie neemt af.

Dat is vaak het moment waarop mensen merken dat de kou minder heftig aanvoelt en er zelfs ruimte ontstaat voor rust.

Benieuwd waarom een rustige ademhaling zo’n groot verschil maakt? Lees meer over het ideale aantal ademhalingen per minuut of ontdek verschillende ademhalingsoefeningen die je kunnen helpen om meer rust te ervaren.

Daarom voel je je achteraf vaak zo goed

Veel mensen ervaren na een ijsbad een gevoel van helderheid, energie of voldoening.

Dat heeft waarschijnlijk niet één oorzaak. De combinatie van de lichamelijke reactie op de kou, de veranderingen in verschillende hormonen en neurotransmitters én het besef dat je rustig bent gebleven tijdens een uitdagende situatie, speelt waarschijnlijk allemaal een rol.

Misschien is dat wel de belangrijkste les van een ijsbad: je ontdekt dat de eerste stressreactie niet het einde van het verhaal is. Wanneer je rustig blijft ademen en niet automatisch op de prikkel reageert, merk je dat je lichaam zich verrassend snel kan aanpassen.

Waarom word je rustiger door een ijsbad?

Dat klinkt misschien vreemd. Een ijsbad is immers een stressprikkel. Toch ervaren veel mensen na afloop juist meer rust.

Dat komt waarschijnlijk doordat een ijsbad niet alleen het sympathische zenuwstelsel activeert (de vecht-, vlucht- of bevriesreactie), maar je ook uitdaagt om daarna opnieuw terug te schakelen naar het parasympathische zenuwstelsel. Dat deel van je zenuwstelsel helpt je lichaam herstellen en brengt je opnieuw tot rust.

De rol van de nervus vagus

Een belangrijke rol hierin wordt toegeschreven aan de nervus vagus, de langste zenuw van het parasympathische zenuwstelsel. Deze zenuw helpt onder andere om je hartslag te vertragen, je ademhaling te reguleren en je lichaam terug in een staat van herstel te brengen.

Door tijdens een ijsbad bewust rustig te blijven ademen, ondersteun je die overgang van een actieve stressreactie naar meer ontspanning. Dat is waarschijnlijk één van de redenen waarom veel mensen zich na een ijsbad kalmer voelen dan ervoor.

Het gaat niet alleen om de kou

De rust na een ijsbad ontstaat waarschijnlijk niet door de kou alleen. Ook je ademhaling, je aandacht en de ervaring dat je bewust bent omgegaan met een uitdagende situatie spelen hierin een rol.

Daarom draait koude training niet alleen om het verdragen van kou, maar ook om het oefenen van een vaardigheid: leren schakelen tussen spanning en ontspanning.

Wil je meer weten over hoe koude training je kan helpen om anders met stress om te gaan? Lees dan ook onze uitgebreide blog over ijsbaden en stress.

ijsbad nemen tijdens de wim hof methode workshop

Waarom krijg ik het soms pas koud nadat ik uit een ijsbad ben gestapt?

Veel mensen verwachten dat ze het koudst hebben tijdens een ijsbad. Toch gebeurt het regelmatig dat je pas vijf tot vijftien minuten later begint te rillen. Dit verschijnsel staat bekend als de afterdrop.

Tijdens een ijsbad vernauwen de bloedvaten in je huid en ledematen om warmteverlies te beperken. Zodra je uit het water stapt, openen die bloedvaten zich geleidelijk weer. Het koudere bloed uit je armen en benen mengt zich dan opnieuw met het warmere bloed uit je lichaamskern, waardoor je kerntemperatuur tijdelijk nog iets kan dalen.

Rillen is in dat geval een normale reactie. Het is de manier waarop je lichaam extra warmte produceert.

Daarom raden we aan om jezelf na een ijsbad rustig op te warmen met droge kleding en lichte beweging. Vermijd intensieve inspanningen of een gloeiend hete douche onmiddellijk na het ijsbad. Geef je lichaam de kans om zijn temperatuur geleidelijk zelf te herstellen.

Moet je ademen zoals Wim Hof?

Nee. Een veelvoorkomend misverstand is dat je tijdens een ijsbad de bekende ademhalingsoefeningen van de Wim Hof Methode moet uitvoeren. Dat is niet de bedoeling.

Tijdens een ijsbad draait het juist om een rustige, ontspannen ademhaling. Zodra je in het koude water stapt, zal je ademhaling vanzelf versnellen. Probeer die reactie niet te onderdrukken, maar laat je adem geleidelijk weer tot rust komen. Dat helpt je lichaam om de eerste stressreactie op te vangen.

De bekende Wim Hof-ademhaling met diepe ademhalingen en ademretenties wordt niet in het ijsbad uitgevoerd. Sterker nog, het wordt ten strengste afgeraden om deze ademhalingstechniek in het water toe te passen. Door de ademretenties bestaat er een risico op bewustzijnsverlies, wat in water levensgevaarlijk kan zijn.

Wil je de Wim Hof-ademhaling gebruiken als voorbereiding op een ijsbad? Dan kan dat juist een waardevolle aanvulling zijn. Veel mensen ervaren hierdoor meer rust en focus voordat ze het koude water instappen. Daarnaast zorgt de techniek tijdelijk voor veranderingen in de samenstelling van het bloed, waaronder een lichte stijging van de pH-waarde, waardoor de koude voor sommige mensen minder intens kan aanvoelen.

Zie de Wim Hof-ademhaling daarom als een voorbereiding op een ijsbad, niet als iets wat je tijdens het ijsbad doet.

Wil je meer weten over de ademhalingstechniek van Wim Hof en hoe je die veilig toepast? Lees dan onze uitgebreide gids over verschillende ademhalingstechnieken of ontdek hoe je een ijsbad volgens de Wim Hof Methode aanpakt.

Kun je afvallen door een ijsbad te nemen?

Een ijsbad kan ondersteunend zijn wanneer je wilt afvallen, maar het is zeker geen wondermiddel.

Tijdens blootstelling aan kou moet je lichaam extra energie gebruiken om je lichaamstemperatuur op peil te houden. Daarbij speelt onder andere het bruine vetweefsel een belangrijke rol. In tegenstelling tot wit vet, dat voornamelijk dient als energieopslag, verbruikt bruin vet energie om warmte te produceren.

Onderzoek toont aan dat regelmatige blootstelling aan kou het bruine vetweefsel kan activeren en mogelijk ook de vorming van zogenaamd beige vet stimuleert. Daardoor kan je energieverbruik tijdelijk toenemen.

Toch is het belangrijk om de impact hiervan niet te overschatten. Als je wilt afvallen, blijven een gezond voedingspatroon, voldoende beweging, kwalitatieve slaap en een duurzame levensstijl de belangrijkste factoren.

Een ijsbad kan daar een mooie aanvulling op zijn, maar vervangt die basis niet.

Wil je meer weten over bruin vet en waarom het zo interessant is? Lees dan ook onze uitgebreide blog over bruin vet en koudetraining.

 

Is een ijsbad goed voor je spieren?

Dat hangt af van je doel.

Onderzoek suggereert dat een ijsbad niet in elke situatie dezelfde voordelen biedt. Het verschil zit vooral in waarvoor je traint.

 

Wil je spiermassa opbouwen?

Doe je vooral aan krachttraining met als doel sterkere of grotere spieren? Dan is een ijsbad onmiddellijk na je training waarschijnlijk niet de beste keuze.

Tijdens krachttraining ontstaan kleine beschadigingen in de spiervezels. Dat is een normaal onderdeel van het trainingsproces. Tijdens het herstel past je lichaam zich aan en worden de spieren sterker. Dit noemen we het hormesisprincipe.

Er zijn aanwijzingen dat een ijsbad vlak na een krachttraining sommige van deze herstel- en groeiprocessen kan afremmen. Daarom raden veel experts aan om enkele uren te wachten voordat je een ijsbad neemt wanneer spiergroei je belangrijkste doel is.

 

Train je op uithouding of herstel?

Voor duursporters kan het verhaal anders liggen.

Na een intensieve wedstrijd of een meerdaagse inspanning ervaren veel sporters spierpijn, vermoeidheid en stijfheid. Een ijsbad kan dan helpen om het gevoel van spierpijn te verminderen en het herstel aangenamer te maken. Daarom zie je koudetraining regelmatig terug bij wielrenners, marathonlopers en andere topsporters.

De wetenschappelijke resultaten zijn nog niet volledig eenduidig, maar veel sporters ervaren een ijsbad als een waardevol onderdeel van hun herstelroutine.

 

Luister naar je lichaam

Zoals bij veel aspecten van training bestaat er geen antwoord dat voor iedereen geldt.

Wil je maximale spiergroei? Wacht dan bij voorkeur enkele uren na je krachttraining voordat je een ijsbad neemt.

Gebruik je koudetraining vooral om beter te herstellen, je mentale veerkracht te trainen of je fris te voelen na een zware inspanning? Dan kan een ijsbad zeker een waardevolle aanvulling zijn.

Uiteindelijk blijft het belangrijk om te kijken hoe jouw lichaam reageert en je koudetraining af te stemmen op je persoonlijke doelen.

 

Is een ijsbad gevaarlijk?

Een ijsbad is voor de meeste gezonde mensen veilig, mits je het op de juiste manier doet. Toch brengt koude training ook risico’s met zich mee.

De eerste reactie van je lichaam op koud water is een sterke stressrespons. Je ademhaling versnelt, je hartslag verandert en je bloedvaten vernauwen. Daarom is het belangrijk om rustig op te bouwen en nooit onvoorbereid of alleen een ijsbad te nemen.

Voor mensen met bepaalde aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, ongecontroleerde hoge bloeddruk, epilepsie of Raynaud syndroom type 2, is extra voorzichtigheid of medisch advies noodzakelijk.

Wil je liever niet alleen aan je eerste ijsbad beginnen? Tijdens onze IJsbadworkshop begeleiden we je stap voor stap, met aandacht voor veiligheid, ademhaling en een rustige opbouw.

Kun je een hartaanval krijgen door een ijsbad?

Voor gezonde mensen die een ijsbad rustig opbouwen en de veiligheidsrichtlijnen volgen, is de kans op ernstige problemen klein.

Heb je echter een bestaande hart- en vaatziekte of twijfel je over je gezondheid? Overleg dan altijd eerst met je huisarts of cardioloog voordat je met koudetraining begint.

Wanneer je in koud water stapt, reageert je lichaam onmiddellijk. Je bloedvaten vernauwen, je hartslag en bloeddruk veranderen tijdelijk en je zenuwstelsel wordt geactiveerd. Dat zijn normale fysiologische reacties die ook optreden tijdens andere vormen van acute stress, zoals intensief sporten of plots schrikken.

Juist daarom is een goede voorbereiding zo belangrijk. Een ijsbad is geen uitdaging waarbij je jezelf zomaar in ijskoud water gooit. Je stapt rustig in, blijft kalm ademen en bouwt de duur en temperatuur geleidelijk op.

Tijdens een Ijsbad Workshop besteden we veel aandacht aan die veilige opbouw. Je leert hoe je je ademhaling onder controle houdt, hoe je lichaam reageert op de kou en hoe je verantwoord met koudetraining aan de slag gaat.

Een belangrijke veiligheidsregel is bovendien om je hoofd niet plots onder koud water te brengen. Dat kan krachtige reflexen uitlokken, zoals de gaspreflex en de duikreflex. Daarom raden we beginners aan om hun hoofd boven water te houden en eerst vertrouwd te raken met de reactie van hun lichaam op de kou.

Veiligheid staat altijd voorop. Respecteer de kou, luister naar je lichaam en forceer nooit iets.

 

Wat is de koudeschok? En waarom houd je je gezicht beter niet in het water?

Wanneer je voor het eerst in een ijsbad stapt, reageert je lichaam onmiddellijk op de kou. Die eerste reactie noemen we de koudeschok.

Je ademhaling versnelt plots, je hartslag stijgt en je lichaam wil instinctief naar lucht happen. Dat is een volledig normale reactie van je zenuwstelsel en duurt meestal slechts enkele seconden.

Je kunt die reactie beperken door:

  • rustig en gecontroleerd in het water te stappen;
  • je aandacht bij je ademhaling te houden;
  • niet te haasten;
  • vooraf enkele rustige ademhalingen te nemen.

Waarom houd je je gezicht beter niet in het water?

Voor beginners raad ik aan om het hoofd boven water te houden.

Wanneer je gezicht plots in ijskoud water terechtkomt, kunnen twee natuurlijke reflexen tegelijk optreden:

  • de gaspreflex, waarbij je onwillekeurig naar adem hapt;
  • de duikreflex, een automatische reactie waarbij onder andere je hartslag vertraagt en je lichaam zuurstof probeert te sparen.

Beide reflexen zijn op zich normaal. Het probleem ontstaat wanneer je onverwacht naar adem hapt terwijl je hoofd onder water is. Dan bestaat het risico dat je water inademt.

Daarom geldt binnen de Wim Hof Methode een eenvoudige veiligheidsregel:

Houd als beginner altijd je hoofd boven water.

Pas wanneer je veel ervaring hebt én weet wat je doet, kun je eventueel experimenteren met koud water op het gezicht of het kort onderdompelen van het hoofd. Doe dit bij voorkeur onder begeleiding van een ervaren instructeur.

Een ijsbad draait niet om zoveel mogelijk extremen opzoeken. De grootste winst zit in rustig leren ademen, kalm blijven onder druk en stap voor stap ervaring opbouwen.

 

Kun je onderkoeld raken in een ijsbad?

Ja, dat kan. Daarom is een veilige opbouw zo belangrijk.

De kans op onderkoeling hangt af van verschillende factoren, zoals:

  • de watertemperatuur;
  • hoe lang je in het water blijft;
  • je lichaamsbouw;
  • je ervaring met koudetraining;
  • en de omstandigheden waarin je het ijsbad neemt.

 

Wat is onderkoeling?

Van onderkoeling (hypothermie) spreken we wanneer de lichaamstemperatuur onder de 35 °C zakt. Dat gebeurt wanneer het lichaam sneller warmte verliest dan het zelf kan produceren.

Een ijsbad zorgt bewust voor een korte en gecontroleerde blootstelling aan kou, maar dat is iets heel anders dan langdurig in koud water verblijven.

Blijf nooit langer in het ijsbad zitten omdat je jezelf iets wilt bewijzen.

Koudetraining draait niet om zo lang mogelijk in het ijsbad blijven. Het draait om een korte, gecontroleerde prikkel die je lichaam uitdaagt zonder het te overbelasten.

Een ijsbad vraagt respect, geen angst

Wanneer je online zoekt naar ijsbaden, kom je al snel verhalen tegen over hartproblemen, koude schokken of onderkoeling. Dat zijn onderwerpen die je ernstig moet nemen, maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Een ijsbad is geen onschuldige activiteit, maar voor de meeste gezonde mensen is het wel een veilige vorm van koude training wanneer je rustig opbouwt, de veiligheidsrichtlijnen volgt en naar je lichaam luistert.

Binnen een ijsbadworkshop staat veiligheid daarom altijd centraal. Niet door mensen zo lang mogelijk in het ijsbad te laten zitten, maar door hen stap voor stap te leren hoe hun lichaam op de kou reageert en hoe ze daar rustig mee kunnen omgaan.

Tijdens onze workshops zorgen we onder andere voor:

  • een gecontroleerde watertemperatuur;
  • een beperkte duur van het ijsbad;
  • persoonlijke begeleiding tijdens de volledige ervaring;
  • een veilige en rustige opwarming achteraf;
  • een omgeving waarin niets moet en het ijsbad altijd optioneel blijft.

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van deze hele gids: respecteer de kou, maar wees er niet bang voor. Wanneer je haar met kennis, geduld en aandacht benadert, kan koude training een waardevolle ervaring zijn.

De grootste fout die je kunt maken, is de kou onderschatten. De op één na grootste fout is er onnodig bang voor zijn.

Een gecontroleerde omgeving creëren , en dus de temperatuur van het ijsbad meten, is cruciaal

Klaar om koude training zelf te ervaren?

Lezen over een ijsbad is één ding. De ervaring zelf is iets helemaal anders.

Misschien wil je rustig kennismaken met koude training tijdens een IJsbadworkshop, waar veiligheid, persoonlijke begeleiding en een ontspannen sfeer centraal staan.

Misschien verlang je naar meer dan alleen een ijsbad. Tijdens onze Vuur & IJs Weekends combineren we ademhaling, koude, vuur, natuur en verbinding. Niet om grenzen te verleggen, maar om even los te komen van de drukte van alledag.

Of misschien droom je ervan om jezelf echt onder te dompelen in de natuur. Tijdens onze Winterexpeditie naar Noorwegen ervaar je koude op een heel andere manier, tussen besneeuwde landschappen, fjorden en bergen.

Welke stap je ook kiest, onthoud vooral dit:

Koude training draait niet om bewijzen hoe sterk je bent. Ze nodigt je uit om te ontdekken hoe rustig je kunt blijven wanneer het leven even oncomfortabel wordt.

Wim Hof: de man, de methode, de kritiek en mijn kijk als instructeur

Waarom schrijf ik over Wim Hof? Wie vandaag naar Wim Hof zoekt, vindt niet alleen verhalen over ijsbaden, ademhaling, bijzondere prestaties en wetenschappelijk onderzoek. De afgelopen jaren verschenen er ook kritische en negatieve berichten over Wim Hof als persoon en...

Dopamine en het ijsbad: wat gebeurt er met je hormonen in de kou? 

Wie regelmatig een ijsbad neemt, kent het gevoel misschien wel. Je stapt uit het water en voelt je wakker. Helder. Energiek. Soms zelfs opvallend goed. Alsof iemand de volumeknop van je lichaam even heeft opengedraaid. Dat gevoel zit niet alleen tussen je oren....

Dankbaarheid: waarom het veel meer is dan positief denken

Wat is dankbaarheid? Wanneer we het woord dankbaarheid horen, denken veel mensen spontaan aan beleefdheid. "Bedank je wel?" "Vergeet niet dank u te zeggen." Maar dankbaarheid gaat over veel meer dan dat. Dankbaarheid is het vermogen om bewust stil te staan bij wat er...

Belemmerende overtuigingen: waarom veranderen zo moeilijk is

Wat zijn overtuigingen? Iedereen heeft overtuigingen. Vaak zijn we ons daar niet eens bewust van. Toch beïnvloeden ze voortdurend hoe we naar onszelf, naar anderen en naar de wereld kijken. Een overtuiging is eigenlijk een mentale bril of een filter waardoor we...

Waarom we altijd mooi weer willen (en wat dat met onze comfortzone te maken heeft)

Waarom verlangen we zo naar comfort? De weersvoorspelling ziet er niet goed uit. "Dan gaan we volgende week wel wandelen." Het regent. "We blijven vandaag beter binnen." De zon schijnt. "Eindelijk mooi weer!" Het zijn uitspraken die we allemaal wel eens gebruiken....

IJsbad: voordelen, risico’s en hoe begin je veilig?

Wat is een ijsbad? Een ijsbad is een vorm van koude training waarbij je je lichaam gedurende korte tijd blootstelt aan koud water. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijke voordelen van ijsbaden, van mentale weerbaarheid tot een betere omgang met stress. Waarom nemen...

Waarom vuur en ijs perfect samengaan

Wat hebben vuur en kou met elkaar gemeen? Ontdek hoe beide elementen je helpen vertragen, focussen en opnieuw verbinding maken met jezelf en de natuur. Waarom voelen vuur en kou zo verschillend? Vuur en kou lijken elkaars tegenpolen. Het ene geeft warmte, het andere...

Wat is bosbaden? En waarom wij nog een stap verder gaan

Veel mensen denken dat bosbaden gewoon een wandeling in het bos is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Bosbaden draait niet om afstand of snelheid, maar om bewust aanwezig zijn in de natuur.  Wat is bosbaden? Bosbaden, ook wel bekend onder de Japanse naam Shinrin-yoku,...

Freeze reactie: waarom je bevriest bij stress (en hoe je ontdooit)

Een freeze reactie is niet altijd wat mensen denken. Freeze is niet altijd paniek.Freeze is niet altijd instorten. Freeze kan eruitzien als succes. Je staat op, je doet wat moet, je houdt alles draaiende. Je bent aanwezig in meetings, je bent er voor je gezin, je...

Zenuwstelsel reguleren: rust in je lijf als het spannend wordt

Er is een soort vermoeidheid die je niet kunt oplossen met slaap. Je ligt in bed, je hoofd doet zijn best om uit te schakelen, maar ergens diep vanbinnen blijft er iets “aan” staan. Niet dramatisch. Niet zichtbaar. Meer zoals een motor die zachtjes blijft draaien, ook...